RADOM

Dolina rzeki Mlecznej w najstarszej części miasta
Piotrówka





Najstarszą częścią Radomia jest wczesnośredniowieczne grodzisko Piotrówka. W X w. na prawym brzegu rzeki Mlecznej wzniesiony został gród obronny. Zajmował wydmę o powierzchni ok. 1,5 ha otoczoną wałem drewniano-ziemnym. Droga do grodu prowadziła przez bagnisty teren i była moszczona drewnianymi balami. Prawdopodobnie w XII lub XIII w. zbudowany został na wzgórzu kościół katolicki św. Piotra, który istniał przez kilka wieków. Od patrona kościoła pochodzi nazwa wzgórza. W skład kompleksu osadniczego wchodzą 4 osady i cmentarzysko. Gród radomski był siedzibą kasztelanii i jednocześnie ważnym ośrodkiem handlowym na pograniczu Mazowsza i Małopolski. U podstawy wzgórza znajduje się pamiątkowy głaz. W przyszłości grodzisko ma być centralnym punktem Parku Kulturowego Stary Radom.

Dolina Mlecznej w rejonie Piotrówki (UTM EB09) do czasów współczesnych dosyć mocno opierała się urbanizacji. Trudno dostępnych bagien już nie ma od dawna, mimo tego torfiasty i podmokły grunt w sąsiedztwie rzeki nie sprzyjał zabudowie. Jeszcze kilkadziesiąt lat temu wczesną wiosną tworzyły się tu rozległe rozlewiska. Obecnie teren jest tylko miejscami zabagniony, a większość ukrytych w łozowiskach sadzawek w okresie letnim wysycha. Wspomnienie dawnego charakteru tego miejsca pozostało jedynie w nazwie jednej z ulic — Bagienna. Mleczna w rejonie Piotrówki była wielokrotnie regulowana, ilość wody w rzece jest też mniejsza ponieważ niektóre jej dopływy już nie istnieją. Na odcinku rzeki pomiędzy ul. Maratońską a ul. L. Okulickiego Mleczna przyjmuje lewobrzeżny dopływ — Cerekwiankę (Strumień Halinowski). Cerekwianka w dolnym biegu jest ciekiem stałym, choć w suche lata jest bliska wyschnięcia. Do Mlecznej w rejonie ul. Jaworowej uchodzi także niewielki ciek niosący wody opadowe z rejonu ul. B. Limanowskiego. Początkowo skanalizowany, od ul. Jaworowej płynie na powierzchni kilkudziesięciometrowej długości rowem, następnie rozlewa się w trzcinowiskach.

W dolinie Mlecznej wciąż gniazdują ptaki wodno-błotne, płazy mają swoje miejsca rozrodu, a bobry zbudowały tamę. Do niedawna w lasku topolowym istniało stanowisko chrząszcza — zgniotka cynobrowego Cucujus cinnaberinus. Nie udało się jednak tego miejsca ochronić. Przyczyniły się do tego prawdopodobnie błędne decyzje urzędników, a postępowanie sądowe w sprawie zniszczenia siedliska tego gatunku nadal się toczy.

Dolina Mlecznej w rejonie Piotrówki ma się niebawem zmienić. Mieszkańcy mają tu uzyskać nowe miejsca do wypoczynku, rekreacji oraz do pogłębiania wiedzy o historii swojego miasta. Mamy także nadzieję, że nie znikną tu całkowicie walory przyrodnicze tego miejsca...

POWRÓT
Ważki Radomia

Zdjęcia: Marek Miłkowski
Michał Kaczorowski — Air Show
Google Earth
Badania terenowe i tekst: Marek Miłkowski
© Ewa Miłaczewska

 
 
 
Plan obejmuje cały obszar środkowej części rzeki Mlecznej w Radomiu.
(podklad: Google Earth)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
Na powiększeniu obszar badań na zdjęciu satelitarnym. czerwoną linią zaznaczono obszar, na którym prowadzono obserwacje. Niebieską linią oznaczono ciek odprowadzający wody opadowe z rejonu ulicy B. Limanowskiego w kierunku trzcinowisk.
(Google Earth)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
 
Średniowieczne grodzisko Piotrówka.
(foto Marek Miłkowski)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
Dolina Mlecznej z trzcinowiskami widziana z ul. Dębowej. W głębi osiedle Zamłynie.
(foto Marek Miłkowski)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
 
Mostek dla pieszych na Mlecznej przy ścieżce z Piotrówki na Zamłynie.
(foto Marek Miłkowski)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
Tama bobrowa na Mlecznej.
(foto Marek Miłkowski)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
 
Ujście Cerekwianki do Mlecznej.
(foto Marek Miłkowski)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
W rejonie Piotrówki występują liczne, płytkie sadzawki.
(foto Marek Miłkowski)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
 
Zabagnienia w rejonie grodziska.
(foto Marek Miłkowski)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
W trzcinowiskach wczesną wiosną stagnuje woda.
(foto Marek Miłkowski)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
 
Najstarszy w mieście kościół pw. św. Wacława widziany z szuwaru nad Mleczną.
(foto Marek Miłkowski)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
Widok na niedawno powstały ciąg spacerowy i ścieżkę rowerową — Bulwary nad Mleczną. W tle stare zakłady Zamłynia.
(foto Marek Miłkowski)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
   
Ważki zarejestrowane w dolinie rzeki Mlecznej w północnej części miasta
(9 gatunków)
Kliknięcie w nazwę ważki powoduje przejście do strony poświęconej danemu gatunkowi
 
Zygoptera

Świtezianka błyszcząca Calopteryx splendens
Świtezianka dziewica Calopteryx virgo
Tężnica wytworna Ischnura elegans
Łątka dzieweczka Coenagrion puella
Pióronóg zwykły Platycnemis pennipes
Anisoptera

Żagnica sina Aeshna cyanea
Szablak krwisty Sympetrum sanguineum
Szablak żółty Sympetrum flaveolum
Szablak zwyczajny Sympetrum vulgatum
 
Obserwacje

Świtezianka błyszcząca
Calopteryx splendens
Liczne.
 
Świtezianka dziewica
Calopteryx virgo
Pojedyncze osobniki.
 
Tężnica wytworna
Ischnura elegans
Liczna.
 
Łątka dzieweczka
Coenagrion puella
Liczna.
 
Pióronóg zwykły
Platycnemis pennipes
Liczne.
 
Żagnica sina
Aeshna cyanea
1-2 osobniki.
 
Szablak krwisty
Sympetrum sanguineum
Liczne, w tym tandemy.
 
Szablak żółty
Sympetrum flaveolum
Pojedyncze osobniki.
 
Szablak zwyczajny
Sympetrum vulgatum
Kilka osobników.