|
Strona główna |
Ważki-menu | Słownik | Etapy życia | Drapieżnictwo | Historia | Biotopy | Literatura | Linki |
|
Od autorki |
Systematyka ważek |
Budowa ważki |
Zachowania rozrodcze |
Procesy życiowe |
Czas lotów |
Ważki dużych miast |
Wasze obserwacje |
Ważki w filatelistyce |
|
Łątka dzieweczka
Coenagrion puella |
|
|
|||||||||||||||||||||
| Występowanie | |
|
Występowanie Coenagrion puella w Polsce — szkic sporządzony na podstawie Atlasu rozmieszczenia ważek (Odonata) w Polsce
1 — obszar występowania 2 — punkty, w których wykonano zdjęcia:
LB — Leszek Bielecki — Brzeg Dolny MK — Michał Kaczorowski — Warszawa PM — Piotr Mikołajczuk— Wola Polska i okolice, pow. Mińsk Mazowiecki EM — Ewa Miłaczewska— Wola Polska i okolice, pow. Mińsk Mazowiecki JW — Jarosław Wenta — okolice Zakopanego PŻ — Przemysław Żurawlew — Nowa Wieś, gm. Gizałki, pow. pleszewski |
| Biotop | |
| Coenagrion puella spotykana jest w całym kraju we wszelkiego typu wodach. Najchętniej zasiedla wody stojące ale występuje również nad wodami wolnopłynącymi. | |
|
Niemal wszystkie zdjęcia zamieszczone na tej stronie zostały zrobione przeze mnie nad niewielkim, sztucznym oczkiem na naszej działce rekreacyjnej położonej na gruntach wsi Wola Polska w powiecie Mińsk Mazowiecki. Jedno ze zdjęć wykonał Leszek Bielecki, również nad ogrodowym oczkiem wodnym w Brzegu Dolnym. Ważki te występować mogą wszędzie tam, gdzie występuje roślinnośc pływająca i właściwie zamieszczanie zdjęć biotopu jest tu niemal bezcelowe. W obu naszych oczkach następuje rokrocznie rozród Coenagrion puella. (foto EM) |
| Samiec | |
|
To bardzo młody samiec łątki dzieweczki Coenagrion puella. Jest jeszcze niewybarwiony, jego oczy są jasne, beżowo-pomarańczowe. To ważka dopiero dziś odbywająca swój lot dziewiczy wkrótce po przeobrażeniu.
(foto EM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Tu widzimy głowę takiego młodego samca i jego jasne, składające się z wielu tysięci fasetek (ommatidiów) oczy. Między nimi widzimy trzy maleńkie oczy proste — przyoczka. Są one też jeszcze bursztynowe, a w dojrzałym wieku staną się czarne.
(foto EM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Dla porównania głowa dojrzałego samca z niebiesko-czarnymi oczami złożonymi. Na spodzie drugiego segmentu odwłoka widzimy malutki wtórny aparat kopulacyjny.
(foto EM) |
|
U dojrzałych samców ciało staje się jaskrawo niebieskie z czarnymi znakami. Oczy są z wierzchu czarne, a od spodu niebieskie. Na odwłoku widzimy czarny znak w kształcie litery „U” na drugim segmencie odwłoka. Segmenty 6 i 7 odwłoka mają wyraźną przewagę koloru czarnego. Segment 8 jest niebieski, ostatnie niebiesko-czarne. Na pozostałych segmentach występują tylko czarne „obrączki” w tylnej części. Obrączki te są wąskie w stosunku do długości segmentu.
(foto EM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Książka Sternberga i Buchwalda w „Die Libellen Baden-Württembergs” podaje kilka czarnych znaków występujących na drugim segmencie odwłoka. Mnie udało się napotkać tylko jeden z nich. Wszystkie sfotografowane przeze mnie samce miały znak przypominający rysunek pierwszy z prawej w górnym rzędzie — zaznaczony czerwona kropką. |
|
Tu widzimy czarno użyłkowane skrzydła w pozycji spoczynkowej z czarnymi pterostigmami.
(foto EM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
To jeszcze jeden dojrzały samiec. Widzimy kształt niebieskich plamek występujących za oczami oraz czarny przedtułów z niebieską obwódką. Ten samiec nieco się różni od innych, ma węższy czarny pasek na szóstym segmencie odwłoka.
(foto EM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
U wszystkich gatunków ważek zdarzają się odmieńce. Tu widzimy samca, który na trzecim, czwartym i piątym segmencie odwłoka ma dodatkowe, nieregularne i niesymetrycznie rozłożone czarne plamki. Zdjęcie zrobił 24 czerwca 2010 r. Przemek Żurawlew w Nowej Wsi (kwadrat UTM XT86) gmina Gizałki, w powiecie pleszewskim.
(foto PŻ) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
To też taki odmieniec z dodatkową ciemną plamą na trzecim segmencie odwłoka. Zdjęcie zrobił 6 czerwca 2008 r. Przemek Żurawlew nad glinianką w okolicy wsi Kowalew (kwadrat UTM XT85) w powiecie pleszewskim.
(foto PŻ) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Tu zaś mamy ostatnie segmenty odwłoka z czarnymi, krótkimi narządami analnymi. Mimo iż są one bardzo niewielkie widać, że dolne narządy (wewnętrzne) są dłuższe od górnych (zewnętrznych).
(foto EM) |
| Samica | |
|
To bardzo, jak widać, młoda samiczka Coenagrion puella. Właśnie opuściła oskórek larwy. Larwy łątki dzieweczki wychodzą ponad wodę na wysokość od kilku do kilkudziesięciu centymetrów. Najczęściej jest to kilkanaście centymetrów. Tu widzimy przeobrażenie na ogonku liściowym bobrka trójlistkowego Menyanthetum trifoliatae.
(foto EM) |
|
Samice Coenagrion puella są najczęściej czarno-zielone.
(foto EM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Taka właśnie czarno-zielona samica z Podhala.
(foto JW) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Ale zdarzają się samice formy niebieskiej (androchromatycznej), które mają niebieskie paski na przedniej części większości segmentów. Są one bardzo podobne do samic łątki wczesnej Coenagrion pulchellum, lecz nie mają jasnych segmentów na końcu odwłoka. (foto EM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Taka sama androchromatyczna samica łątki dzieweczki sfotografowana przez Piotra Mikołajczuka, podczas wizyty u mnie na działce, w czerwcu 2010 r.
(foto PM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Tu widzimy ostatnie segmenty odwłoka samicy Coenagrion puella. Narządy analne są czarne, trójkątne.
(foto EM) |
|
Podobnie jak u samców, u samic na drugim segmencie występują zróżnicowane czarne znaki, pierwszy segment jest niebieski lub zielony. Rysunek pochodzi również z książki Sternberga i Buchwalda w „Die Libellen Baden-Württembergs”. |
|
Wydaje się, że na zdjęciu obok — zrobionym przez Leszka Bieleckiego w Brzegu Dolnym — widzimy przykład przedstawiony na drugim z lewej rysunku powyższej tablicy (zaznaczony niebieską kropką).
(foto LB) |
|
Natomiast to — przykład trzeci z lewej (na rysunku zaznaczony żółtą kropką). To samica formy niebieskiej — androchromatycznej.
(foto PM) |
|
To zaś przykład z rysunku pierwszego z prawej (zaznaczony czerwoną kropką).
(foto EM) |
| Zachowania rozrodcze | |
|
Samce chwytają samice narządami analnymi za przedplecze.
(foto EM) |
|
Pary kopulują na trawach, roślinności szuwarowej, nadbrzeżnych krzewach. Zwykle w pobliżu wody.
(foto EM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Jaja składają w roślinność pływającą — tu w rdestnicę pływającą Potamogeton natans. Odbywa się to w tandemie, przy czym samiec „stoi słupka” na odwłoku z rzadka machając skrzydłami dla utrzymania równowagi. Pary mogą składać jaja bardzo blisko siebie, zupełnie im to nie przeszkadza, widać nie ma zagrożenia śmiercią głodową dla ich potomstwa.
(foto EM) |
|
To spodnia strona liścia grzybienia białego Nymphaea alba. Łątki dzieweczki składały jaja poprzez otworki wygryzione przez jakeś inne owady. Samica wkładała odwłok w otworek i wkłuwała pokładełko. Dało mi to wiele do myślenia. Przestałam wyrzucać na kompost pożółkłe liście z oczka wodnego. Część z nich uwuwać muszę, ale po oględzinach te z jajami wynoszę do pobliskiego zbiornika naturalnego w wiaderku z wodą. Wydaje mi się, że w ten sposób daję szansę na przeżycie nowego pokolenia ważek. (foto EM) |
| Larwa/wylinka | |
|
Pewnego marcowego dnia w 2006 roku, gdy był jeszcze śnieg, postanowiłam porobić trochę zdjęć larwom ważek. Wyciągnęłam ze stawku czerpakiem gałązkę rogatka. Udało mi się z niej wypłukać kilka larw łątek dzieweczek Coenagrion puella. W przezroczystym pudełku z wodą postawionym na kartce z zeszytu można było ocenić ich rozmiary. I podglądać przez lupę, lub dodatkowy, odwrócony obiektyw Helios, przykręcony odwrotnym pierścieniem do mojego starego aparatu Olympus 720UZ. A wszystko pod lampą biurową na stole. Larwa łątki dzieweczki ma około 23 mm długości. Czułki mają po 7 członów. (foto EM) |
|
Larwy były wyciągnięte z tego samego miejsca, na ich zabarwienie nie mogło mieć wpływu odmienne środowisko. Jedne byłu jaśniejsze i zielonkawe, inne bardziej brunatne. Myślę, że była to kwestia upływu czasu od ostatniej wylinki. Tył głowy jest pokryty regularnie rozmieszczonymi ciemnymi kropkami.
(foto EM) |
|
To skrzelotchawki. Boczne żyłki odgałęziają się od środkowej pod kątem ostrym. Środkowa żyłka biegnie tu wzdłuż linii falistej. Na szpiczasto zakończonych skrzelotchawkach nie ma żadnych ciemnych pasów.
(foto EM) |
| Z terminami użytymi w opisie można zapoznać się na stronie: SŁOWNIK lub BUDOWA WAŻKI. |