|
Strona główna |
Ważki-menu | Słownik | Etapy życia | Drapieżnictwo | Historia | Biotopy | Literatura | Linki |
|
Od autorki |
Systematyka ważek |
Budowa ważki |
Zachowania rozrodcze |
Procesy życiowe |
Czas lotów |
Ważki dużych miast |
Wasze obserwacje |
Ważki w filatelistyce |
|
Świtezianka błyszcząca
Calopteryx splendens |
|
|
||||||||||||||||||||
| Występowanie | |
|
Występowanie Calopteryx splendens w Polsce — szkic sporządzony na podstawie Atlasu rozmieszczenia ważek (Odonata) w Polsce
1 — obszar występowania 2 — obszar poza zasięgiem występowania 3 — punkty, w których wykonano zdjęcia:
HB — Henryk Brzóska — Dobry Las, pow. łomżyński MK — Michał Kaczorowski — Warszawa JL — Jakub Liberski— Kozi Bród w okolicy Jaworzna i Ciężkowic PM — Piotr Mikołajczuk — Międzyrzec Podlaski EM — Ewa Miłaczewska — Wola Polska i okolice, pow. Mińsk Mazowiecki DZ — Daniel Zwierzyński — Mielnik |
| Biotop | |
| Nad większością naszych oczek wodnych świtezianki są rzadkimi gośćmi. Ważki te występują nad wodami płynącymi i nad nimi się rozmnażają. Dotyczy to obu występujących w Polsce gatunków Calopteryx virgo i Calopteryx splendens z tym, że pierwsze wybierają miejsca chłodne — zacienione lasem, a drugie miejsca słoneczne. Calopteryx splendens to gatunek żyjący nad różnego rodzaju ciekami oraz przepływowymi jeziorami. Znosi umiarkowane zanieczyszczenie, dzięki czemu spotykany jest nawet w miastach. | |
|
Pierwsze świtezianki błyszczące fotografowałam nad naszym oczkiem wodnym. Nie jest to wprawdzie zbiornik przepływowy w pełnym rozumieniu tego słowa, jednak uruchomiona kaskada powoduje ruch wody, który może zaciekawiać przelatujące ważki. Środowiskiem naturalnym dla obu świtezianek w mojej okolicy (pow. Mińsk Mazowiecki) jest niewielka rzeczka Rządza widoczna na zdjęciu obok. C. virgo zamieszkuje obszary, gdzie rzeka płynie przez gęsty ols, natomiast C. splendens woli miejsca nasłonecznione, wśród łąk i pól, gdzie rosną tylko nieliczne drzewa. W takim miejscu jak to — latem, gdy drzewa są pełne liści — spotkać można oba gatunki. (foto EM) |
|
Rzeka Świder w pobliżu ujścia do Wisły — typowy biotop — tu świtezianki błyszczące fotografował Michał Kaczorowski. Tu także można obserwować oba gatunki świtezianek. (foto MK) |
|
Rzeka Bug w Mielniku. Tu świtezianki błyszczące fotografował Daniel Zwierzyński. (foto DZ) |
|
Bardzo piękne zdjęcia świtezianek błyszczących przysłał Henryk Brzóska z Dobrego Lasu w czasie, gdy umieszczałam jeszcze swoje opracowania na stronie Mój staw. Henryk Brzóska zbudował system stawików na stoku morenowym, powodując spływ nadmiaru wody między nimi. W pobliżu tego miejsca przepływają rzeki Pisa i Narew, a nad stawikami kręcą się liczne świtezianki.
(foto HB) |
| Samiec | |
|
To samiec Calopteryx splendens znad mojego oczka wodnego. Zdjęcie zrobiłam 19 czerwca 2005 r.
(foto EM) |
|
8 czerwca 2006 r. Na tym zdjęciu z Dobrego Lasu widzimy, że skrzydła samca są bardzo bogato użyłkowane, posiadają na środku granatową metalicznie połyskującą plamę — a na końcach i u nasady są bezbarwne. Nazwa Calopteryx, pochodząca z greki (kallos — piękno i pteron — skrzydło), oznacza pięknoskrzydła. To fakt.
(foto HB) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
To zbliżenie tułowia pokazuje metalicznie niebieski, niemal granatowy kolor tej świtezianki. Czasami samce świtezianki wydają się nieco bardziej zielone. To kwestia oświetlenia i kąta padania światła na ciało ważki. Barwa jest w tym przypadku wynikiem rozpraszania i interferencji światła w strukturach powierzchni ciała, które mają formę mikroskopijnych listewek, jest to tzw. ubarwienie strukturalne. Powoduje ono barwę metalicznie niebieską lub zieloną.
(foto HB) |
|
Na głowie tego samca widzimy takie same jak u Calopteryx virgo jasne plamki przy wewnętrznej krawędzi oka.
(foto HB) |
|
Machający skrzydełkami samiec wygląda jak kwiat. Tak właśnie stara się uwieść swą wybrankę.
(foto HB) |
|
W końcu udało się Henrykowi Brzósce namówić samczyka, żeby usiadł na palcu. W miejscach, gdzie ważek jest dużo i nic ich nie niepokoi, ważki stają się ciekawskie i zdarza się, że siadają blisko ludzi, na wyciągniętych dłoniach lub na końcach wędek.
(foto HB) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
| Samica | |
|
To samica znad rzeki Rządza, zdjęcie zostało zrobione 17 czerwca 2006 r. niedaleko wsi Gęsianka Borowe.
(foto EM) |
|
1 lipca 2007 r. To z kolei samica znad śródleśnego torfowiska położonego w pobliżu naszej działki. Widzimy tu, że samica Calopteryx splendens podobnie jak Calopteryx virgo ma na końcach skrzydeł białe pseudopterostigmy. Jak są one zbudowane pokazuje strona Budowa ważki. A czym obie świtezianki się różnią można zobaczyć na stronie Świtezianka Calopteryx.
(foto EM) |
|
W Dobrym Lesie u Henryka Brzóski świtezianek błyszczących było znacznie więcej. Samice siadały na liściach roślin szuwarowych.
(foto HB) |
|
W pobliżu nich siadały samce, nie było im jednak jeszcze śpieszno do godów.
(foto HB) |
|
Wreszcie zaczęły się sobą bliżej interesować.
(foto HB) |
| Zachowania rozrodcze | |
|
Na zdjęciu pary możemy dokładniej prześledzić różnice w ubarwieniu obu płci. Samice są zielone, złoto i miedziano pobłyskujące. Ich skrzydła są przejrzyste, bez zabarwień. Żyłki skrzydeł samic Calopteryx splendens są zielone, w odróżnieniu od samic C. virgo, które mają te żyłki brązowe . Na tym zdjęciu widać też występowanie białych pseudopterostigm na skrzydłach samicy i ich brak na skrzydłach samca. (foto HB) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Tu inna para właśnie siada na liściu pokrzywy i przystępuje do godów. Ich barwne ciała pięknie połyskują w słońcu. Samiczka wygląda jak zrobiona ze starego złota.
(foto HB) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
| Larwa/wylinka | |
|
Larwa Calopteryx splendens charakteryzuje się długimi, skierowanymi do przodu czułkami, o których mowa będzie przy powiększeniu tego zdjęcia. Skrzelotchawki mają po dwa jasne pasy, z których pierwszy od strony odwłoka jest dużo wyraźniejszy. Środkowa skrzelotchawka (tu uniesiona do góry) jest szersza od obu pozostałych.
(foto PM) |
|
Na powiększeniu widzimy, że pierwszy człon czułka jest prawie dwa razy dłuższy od wszystkich pozostałych.
(foto PM) |
|
Z terminami użytymi w opisie można zapoznać się na stronie: SŁOWNIK lub BUDOWA WAŻKI.
Porównanie świtezianek spotykanych w Polsce można obejrzeć na stronie: ŚWITEZIANKA CALOPTERYX. |