|
Występowanie
|
| |
|
Występowanie Orthetrum brunneum w Polsce — szkic sporządzony na podstawie Atlasu rozmieszczenia ważek (Odonata) w Polsce
1 — maksymalny zasięg nomadyczny
2 — obszary i stanowiska ze stwierdzonym rozwojem larwalnym
3 — obszary i stanowiska, na których stwierdzono imagines
4 — punkt, w którym wykonano zdjęcia:
PC — Piotr Cuber — okolice Pniowca i Lasy Lublinieckie (na NW od Tarnowskich Gór)
AM — Alicja Miszta — okolice Pniowca i Lasy Lublinieckie (na NW od Tarnowskich Gór)
EM. — Ewelina M. — okolice Zamościa
PM — Piotr Mikołajczuk — kamieniołom w Grzegorzowicach-Skałach (Góry Świętokrzyskie)
|
| |
| |
|
Biotop
|
Orthetrum brunneum jest gatunkiem południowym, W Polsce jest na ogół migrantem. Spotykamy punktowo rozród tych ważek i ich rozwój larwalny. Jednakże imagines rzadko występują w jednym miejscu dłużej niż rok, dwa. Lecicha południowa jest gatunkiem typowo pionierskim i rozwój roślinności w wodach może ją zniechęcać. Zasiedla z reguły cieki wolnopłynące, do wręcz sączących się, o płytkiej, szybko nagrzewającej się wodzie. Lubi rowy z ciepłą wodą, np. odprowadzające wody pokopalniane. Często siada na gołej ziemi w pobliżu wody. W ciepłe lata występują wręcz inwazje tego gatunku i wtedy (jak w 1995 r.) może on docierać nawet do Bałtyku.
|
| |
|
To stanowisko obserwacji Orthetrum brunneum w Lasach Lublinieckich, wąski, płytki rów o szybko nagrzewajacej sie wodzie.
(foto AM)
|
| |
|
To nieczynny kamieniołom wapieni środkowodewońskich w Grzegorzowicach-Skałach w Górach Świętokrzyskich. W zalanych wodą koleinach Piotr Mikołajczuk znalazł wylinki Orthetrum brunneum, tym samym potwierdzając rozwój tej południowej ważki w tym miejscu.
(foto PM)
|
| |
| |
|
Samiec
|
| |
|
Typowe dla wszystkich lecich jest przysiadanie na gołej, niezarośniętej ziemi. Okolice Zamościa, lipiec 2009 r.
(foto EM.)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Z tej odległości widać, że samiec Orthetrum brunneum jest całkowicie niebieski. Nawet oczy i czoło ważki są niebieskie.
(foto EM.)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Zdjęcie Piotra Cubera zrobione przy Wodzie Granicznej 4 lipca 2009 r. Widzimy, że ciało ważki jest całkowicie niebieskie, na odwłoku az po końce narzadów analnych nie zauważamy ani jednej plamki innego koloru. Niebieski jest tułów i niebieskie nasady bezbarwnych, czarno użyłkowanych skrzydeł.
(foto PC)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Pozwoliłam sobie zrobić takie zestawienie dwóch zdjęć Piotra Cubera. Widzimy tu zarówno porównanie wielkości dwóch podobnych do siebie lecich, jak i ich ubarwienia — zwłaszcza tułowia oraz wyeksponowanych w czerwonych prostokątach obszarów Rspl (tu zaznaczonych białym tłem z przyciemnionymi żyłkami) tak, aby można było łatwiej wychwycić różnice. Lecicha mała ma w tym obszarze pojedynczy rząd pólek, a lecicha południowa ma kilka środkowych pólek podwójnych.
(foto PC/zest. EM)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Z boku na tułowiu samca Orthetrum brunneum nie występują żadne barwne pasy. Tułów jest całkowicie niebieski.
(foto PC)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Jeszcze jedno porównanie dwóch siedzących obok siebie lecich. Z lewej samiec Orthetrum brunneum, z prawej Orthetrum coerulescens.
(foto PC)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
| |
|
Samica
|
| |
|
Samica jest koloru piaskowego, środkiem odwłoka biegnie cienka ciemna linia, w tylnej części każdego z segmentów znajdują się z obu stron tej linii malutkie ciemne punkciki.
Tułów w całości jest takiego samego koloru jak odwłok.
(foto PC)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Z boku widzimy brak jakichkolwiek barwnych pasów. Czoło jest piaskowe lub kremowopiaskowe, a oczy niebieskie — nieco jaśniejsze niż u samca.
(foto PC)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Ewelinie M. udało się zrobić zdjęcie samicy w locie podczas składania jaj. Zdjęcie to jest obróconym fragmentem zdjęcia pary zamieszczonego poniżej.
(foto EM.)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
| |
|
Zachowania rozrodcze
|
| |
|
Parę podczas kopulacji sfotografował Piotr Cuber 4 lipca 2009 r. nad Wodą Graniczną, w okolicy Pniowca na Górnym Śląsku.
(foto PC)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Tu widzimy, jak samica składa jaja zrzucając je na płytką wodę. Robi to pod nadzorem samca, który unosi się tuż nad nią, przez co znalazł się zbyt blisko obiektywu aparatu wycelowanego na samicę i jest na tym zdjęciu mniej ostro widoczny. Zdjęcie zrobiono w połowie lipca 2009 r.
(foto EM.)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Piotr Cuber 4 lipca 2009 r. sfotografował samice, która samotnie składa jaja na dno płytkiego rowu.
(foto PC)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
| |
|
Larwa/wylinka
|
| |
|
Na wycieczce zorganizowanej podczas Sympozjum Sekcji Odonatologicznej PTE, dnia 3 lipca 2010 r. w kamieniołomie w Grzegorzowicach-Skałach Piotr Mikołajczuk znalazł w koleinach zalanych wodą wylinki O. brunneum. Wylinki takie mają około 20 mm długości.
(foto PM)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Inna wylinka widziana z boku.
Znalezione wylinki niezbicie potwierdzają rozwój Orthetrum brunneum na obszarze Gór Świętokrzyskich, a przynajmniej w tym konkretnym punkcie.
(foto PM)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|