XIII Sympozjum Odonatologiczne
Działoszyn, 23–26 czerwca 2016 r.

sprawozdanie autorstwa Jakuba Liberskiego
opatrzone zdjęciami autora, Bogusławy Jankowskiej, Macieja Górki i Grzegorza Tończyka.




XIII Sympozjum Sekcji Odonatologicznej Polskiego Towarzystwa Entomologicznego odbyło się w dniach 23–26 czerwca 2016 roku w tzw. Worku Turoszowskim (Kotlinie Turoszowskiej). Tegoroczne sympozjum miało za zadanie rozpoznanie odonatofauny w miejscu, które pod tym względem stanowiło „białą plamę” na mapie Polski. Dlatego też przewidziano głównie pracę w terenie, by jak najwięcej czasu poświęcić obserwacjom.

Organizatorami sympozjum byli w tym roku Bogusława Jankowska, która wzięła na siebie wszystkie sprawy kwatermistrzowskie i Grzegorz Tończyk — Prezes Sekcji Odonatologicznej PTE czuwający nad stroną merytoryczną, między innymi wyznaczył stanowiska w terenie godne przeprowadzenia obserwacji.

Mimo bezpośredniej bliskości potężnego zakładu wydobywczego KWB Turów i Elektrowni Turów, rejon u zbiegu granic Niemiec i Czech zachował również charakter rolniczy. Elementem krajobrazu związanym z przemysłową działalnością człowieka, są sztuczne zbiorniki wody (np. Zbiornik Niedów i Zbiornik Zatonie). Zakwaterowanie mieliśmy w Domu Kowala w Działoszynie pod numerem 168. Dziękujemy Właścicielce za gościnę i wspaniałe ciasto :-). Wyżywienie zapewniała Restauracja Popularna. Również dziękujemy :-). Polecam specjalność zakładu — rewelacyjne golonko.

Jednak trzynastka (kolejny numer Sympozjum) była pechowa: im bliżej było terminu Sympozjum, tym więcej zgłoszonych chętnych odpadało: Paweł Buczyński i Alicja Miszta nie dojechali z powodów zdrowotnych, Michałowi Wolnemu i Piotrowi Zabłockiemu, już w trakcie jazdy na Sympozjum zepsuł się samochód. Ostateczny skład był następujący (w kolejności alfabetycznej): Olga Antczak, Maciej Górka i Lucyna Stelmaszak-Górka z synem Wojtkiem, Dorota Gusta, Bogusława Jankowska, Jakub Liberski, Patryk Orlewski, Anna Rychła, Adam Tarkowski, Grzegorz Tończyk i Jacek Wendzonka. Ania mogła przyjechać tylko na jeden dzień — 24.06 — a Jacek dojechał 24-go wieczorem.

Wieczorem, po pierwszym dniu w terenie, przy grillu do późnej nocy trwały dyskusje „okołoważkowe” ;-). Najważniejszą sprawą były oficjalne obrady Sekcji. Grzegorz zrezygnował ze stanowiska Przewodniczącego Sekcji — postanowił oddać sprawę w ręce młodych. Jednogłośnie, przez aklamację Przewodniczącym w nowej kadencji został „młody doktor” ;-) Jacek Wendzonka.


 
 

Zaraz też pierwszego wieczoru robimy zdjęcie grupowe, aby o nim nie zapomnieć. Na zdjęciu stoją od lewej Patryk Orlewski i Olga Antczak, Anna Rychła, Bogusława Jankowska, Jakub Liberski i Maciej Górka oraz Adam Tarkowski. Przed nimi Lucyna Stelmaszak-Górka z synem Wojtkiem. W pozycji horyzontalnej dwaj Prezesi: po lewej nowy — Jacek Wendzonka, po prawej ustępujący Grzegorz Tończyk. Na zdjęciu nieobecna jest Dorota Gusta. Zdjęcie zrobił Maciej Górka.

Pogoda udała się aż nadto ;-) Upał był niemiłosierny ;-) Mieliśmy szczęście, bo w sobotę pogoda już się zaczęła psuć. Nad ostatnie tego dnia (8) stanowisko nadciągnęły chmury. Na obiadokolację biegliśmy już w strugach deszczu i rozwijającej się burzy. Bliskość Elektrowni Turów nie ustrzegła nas przed tym, że obiadokolację mieliśmy przy świecach. Burza pozbawiła energii elektrycznej również Działoszyn, co było o tyle nieprzyjemne, że właśnie w tym czasie trwał mecz naszej Drużyny Narodowej na Euro.

 
 
 
Dom Kowala w Działoszynie to miejsce zakwaterowania uczestników sympozjum.
(foto Jakub Liberski)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
Obiady jemy w Restauracji Popularnej położonej kilkadziesiąt metrów od Domu Kowala.
(foto Jakub Liberski)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
 

Mimo gorąca, w ciągu 2 dni udało nam się odwiedzić następujące stanowiska:


 
 

Stanowisko (1) Zbiornik Zatonie na S od Działoszyna  (UTM VS94)

 
 
Zbiornik Zatoński na mapie Google.
Marszruta wyznaczona przy pomocy smartfonu na zdjęciu satelitarnym Google.
 
 
Jest to duży zbiornik o brzegach porośniętych liściastym lasem. Na pierwszym planie Jakub Liberski.
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
(foto Bogusława Jankowska)
Na brzegach przeważają olchy i brzozy.
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
(foto Jakub Liberski)
 
 
Dno i brzegi są piaszczyste.
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
(foto Jakub Liberski)
Nie ma tu roślinności szuwarowej, są tylko niewielkie płaty roślinności pływającej.
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
(foto Jakub Liberski)
 
 

Stanowisko (2) rzeka Piekielnik  (UTM VS94)

 
 
Rzeka Piekielnik na mapie Google.
Marszruta wyznaczona przy pomocy smartfonu na zdjęciu satelitarnym Google.
 
 
Uczestnicy od lewej: Adam Tarkowski, Dorota Gusta, Olga Antczak, Grzegorz Tończyk i Maciej Górka na mostku nad Piekielnikiem. W głębi, między drzewami, widać zaporę Zbiornika Zatońskiego.
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
(foto Jakub Liberski)
Ola Antczak w poszukiwaniu larw. To na tym stanowisku napotkano szklarnika leśnego Cordulegaster boltonii
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
(foto Jakub Liberski)
 
 

Stanowisko (3) potok Wądolno  (UTM VS93)

 
 
Potok Wądolno na mapie Google.
Marszruta wyznaczona przy pomocy smartfonu na zdjęciu satelitarnym Google.
 
 
Tu ważek było naprawdę mało, zarejestrowaliśmy tylko dwa gatunki — Calopteryx splendens i Somatochlora metallica.
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
(foto Jakub Liberski)
Na tym stanowisku dołączyła do nas Ania Rychła, która spędziła z nami tylko jeden dzień.
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
(foto Jakub Liberski)
 
 
Woda w potoku płynie bardzo wartko...
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
(foto Jakub Liberski)
...czasami jest to wręcz rwący potok.
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
(foto Jakub Liberski)
 
 

Stanowisko (4) Nysa Łużycka i starorzecze koło wsi Krzewina  (UTM VS95)

 
 
Okolice wsi Krzewina na mapie Google. Punkt 4 znajduje się nad starorzeczem. Nad Nysą Łużycką (tuż obok) byli tylko Dorota Gusta i Grzegorz Tończyk.
Marszruta wyznaczona przy pomocy smartfonu na zdjęciu satelitarnym Google. Dotyczy tylko starorzecza.
 
 
W drodze nad starorzecze przez tory przechodzą Bogusia Jankowska i Adam Tarkowski. Za nimi graniczna rzeka Nysa Łużycka, a po jej drugiej stronie niemieckie miasteczko Ostritz.
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
(foto Jakub Liberski)
Nysa Łużycka jest tu uboga w roślinność i ważki, skierowujemy się więc na starorzecze.
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
(foto Jakub Liberski)
 
 
Tu występują rośliny szuwarowe...
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
(foto Jakub Liberski)
...oraz pływający kożuch glonów, są też drzewa i krzewy.
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
(foto Jakub Liberski)
 
 

Stanowisko (5) zbiorniki na hałdach  (UTM VS94)

 
 
Zrekultywowane hałdy na zdjęciu satelitarnym Google. Na hałdy wybrał się samotnie Maciej Górka, który po powrocie całej grupy z terenu czuł wyraźny niedosyt ważek, czerwoną linią zaznaczono jego marszrutę.
Zbiornik w punkcie C.
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
(foto Maciej Górka)
 
 

Stanowisko (6) Zbiornik Niedów  (UTM VS95)

 
 
Zbiornik Niedów na mapie Google.
Marszruta wyznaczona przy pomocy smartfonu na zdjęciu satelitarnym Google.
 
 
To już drugi dzień w terenie — sobota. Wielki zawód... ktoś nam zabrał zalew!
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
(foto Jakub Liberski)
Na mapach był zalew, ale wodę spuszczono i zostało spękane, lecz ciągle grząskie błoto i cienka rzeczka, nad którą nie ma dojścia.
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
(foto Jakub Liberski)
 
 
Widok w kierunku wschodnim — tam jest rzeczka Witka, nad którą pójdziemy.
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
(foto Jakub Liberski)
Leżała tam bardzo duża ilość martwych małży — na zdjęciu muszla chronionej szczeżui wielkiej Anodonta cygnea.
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
(foto Jakub Liberski)
 
 

Stanowisko (7) rzeka Witka  (UTM WS05)

 
 
Wschodni skraj Zbiornika Niedów i meandry rzeki Witki oraz starorzecza na mapie Google.
Marszruta wyznaczona przy pomocy smartfonu na zdjęciu satelitarnym Google.
 
 
Z analizy map satelitarnych wynikało, że trafimy na pełne uroku stanowisko.
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
(foto Jakub Liberski)
Niestety nie wszędzie tak było...
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
(foto Jakub Liberski)
 
 
Okazało się, że w tym rejonie trwają szeroko zakrojone prace: oprócz pierwotnego, nieuregulowanego koryta rzeki trafiliśmy również na miejsca z uregulowanym korytem i odcinki nowo wykopanego koryta.
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
(foto Jakub Liberski)
Spowodowało to pewną różnorodność środowisk.
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
(foto Jakub Liberski)
 
 
W związku z pracami przy brzegu były również płytkie, ciepłe zbiorniki powstałe prawdopodobnie w trakcie prowadzonych prac: stąd ten nietypowy zestaw gatunków (Libellula depressa, Orthetrum albistylum i Ischnura pumilio).
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
(foto Jakub Liberski)
Napotykaliśmy też całe połacie parzącego barszczu sosnowskiego/olbrzymiego.
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
(foto Jakub Liberski)
 
 

Stanowisko (8) Rz. Nysa Łużycka i starorzecza koło wsi Osiek Łużycki  (UTM VS95)

 
 
Okolice wsi Osiek Łużycki na mapie Google. Tu również uregulowana Nysa Łużycka nie jest interesująca, idziemy na starorzecza.
Marszruta wyznaczona przy pomocy smartfonu na zdjęciu satelitarnym Google.
 
 
W części południowej znajduje się mniejszy zbiornik częściowo pokryty liśćmi grążela żółtego Nuphar lutea.
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
(foto Jakub Liberski)
To włanie to mniejsze, południowe oczko.
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
(foto Jakub Liberski)
 
 
Zbiornik północny jest znacznie większy.
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
(foto Jakub Liberski)
Powierzchni wody nie pokrywa żadna roślinność.
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
(foto Jakub Liberski)
 
 

Stanowisko (9) Rz. Nysa Łużycka przy moście w Sieniawce  (UTM VS83)

 
 
Tu przejeżdżając przez most graniczny Ania Rychła zarejestrowała jeszcze trzy ważki.
(Google Map)
Były to : Calopteryx splendens, Platycnemis pennipes i Gomphus vulgatissimus.
(Google Map)
 
 

Stanowisko (10) Potok Krzywa Struga w Działoszynie  (UTM VS94)

 
 
Krzywa Struga przepływa tuż koło Domu Kowala, zaglądamy więc tu codziennie.
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
(foto Jakub Liberski)
Mimo wyraźnych dowodów świadczących, że w potoku płyną również nieoczyszczone ścieki, udało się zaobserwować 4 gatunki: Calopteryx splendens, Calopteryx virgo, Ischnura elegans i Platycnemis pennipes.
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
(foto Jakub Liberski)
 
 
 
 
Ważki zarejestrowane podczas Sympozjum w Działoszynie
(30 gatunków)
kliknięcie w nazwę ważki powoduje przejście do strony poświęconej danemu gatunkowi
 
 
 
Zygoptera

Calopteryx splendens
Calopteryx virgo
Lestes virens
Sympecma fusca
Ischnura elegans
Ischnura pumilio
Enallagma cyathigerum
Coenagrion puella
Coenagrion pulchellum
Erythromma najas
Erythromma viridulum
Pyrrhosoma nymphula
Platycnemis pennipes
 
Anisoptera

Aeshna grandis
Aeshna isoceles
Anax imperator
Gomphus vulgatissimus
Ophiogomphus ceciliagatunek chroniony
Onychogomphus forcipatus
Cordulegaster boltoniigatunek chroniony
Cordulia aenea
Somatochlora metallica
Libellula depressa
Libellula quadrimaculata
Orthetrum albistylumważka południowa
Orthetrum cancellatum
Orthetrum coerulescensważka południowa
Leucorrhinia pectoralisgatunek chroniony
Sympetrum sanguineum
Crocothemis erythraeaważka południowa
 

   
Napotkane ważki oczami uczestników Sympozjum
 
 
Szklarnik leśny Cordulegasster boltonii — samiec napotkany nad rzeczką Piekielnik.
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
(foto Bogusława Jankowska)
Gadziogłówka pospolita Gomphus vulgatissimus — samiec.
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
(foto Bogusława Jankowska)
 
 
Samica ważki płaskobrzuchej Libellula depressa napastowana przez lecichy pospolite Orthetrum cancellatum.
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
(foto Bogusława Jankowska)
Samiec trzepli zielonej Ophiogomphus cecilia.
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
(foto Bogusława Jankowska)
 
 
Para lecich pospolitych Orthetrum cancellatum.
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
(foto Grzegorz Tończyk)
Samica świtezianki dziewicy Calopteryx virgo.
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
(foto Grzegorz Tończyk)
 
 
Samiec lecichy pospolitej Orthetrum cancellatum i husarz władca Anax imperator — też samiec.
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
(foto Grzegorz Tończyk)
Ten sam Anax imperator.
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
(foto Grzegorz Tończyk)
 
 
Samica ważki płaskobrzuchej Libellula depressa spotkana na hałdach.
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
(foto Maciej Górka)
Samica lecichy małej Orthetrum coerulescens napotkana jedynie przy zbiornikach na hałdach.
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
(foto Maciej Górka)