|
Strona główna |
Ważki-menu | Słownik | Etapy życia | Drapieżnictwo | Historia | Biotopy | Literatura | Linki |
|
Od autorki |
Systematyka ważek |
Budowa ważki |
Zachowania rozrodcze |
Procesy życiowe |
Czas lotów |
Ważki dużych miast |
Wasze obserwacje |
Ważki w filatelistyce |
|
Tężnica mała
Ischnura pumilio |
|
|
||||||||||||||||||||
| Występowanie | |
|
Występowanie Ischnura pumilio w Polsce — szkic sporządzony na podstawie Atlasu rozmieszczenia ważek (Odonata) w Polsce
1 — obszar umiarkowanego występowania 2 — obszar lokalnego i rzadkiego występowania 3 — punkty, w których wykonano zdjęcia:
PM — Piotr Mikołajczuk — Międzyrzec Podlaski JW — Jarosław Wenta — okolice Zakopanego PŻ — Przemysław Żurawlew — powiat Pleszew w Wielkopolsce |
| Biotop | |
| Ischnura pumilio spotykana jest w całym kraju w wodach w pierwszym stadium sukcesji. Najchętniej zasiedla rowy i drobne, płytkie zbiorniki śródpolne, również antropogeniczne — jak piaskownie, żwirownie. Zdarza się na torfowiskach. | |
|
Śródłąkowy rów melioracyjny w okolicy Międzyrzeca Podlaskiego zarośnięty rzęślą bagienną Callitriche palustris.
(foto PM) |
|
Rów o podobnym charakterze, jednak czyszczony (w sposób niemechaniczny), również w okolicach Międzyrzeca Podlaskiego.
(foto PM) |
|
Rów czyszczony mechanicznie w powiecie pleszewskim.
(foto PŻ) |
|
Płytkie, wysychające rozlewisko w powiecie pleszewskim.
(foto PŻ) |
| Samiec | |
|
Zielone samce najprawdopodobniej są osobnikami młodymi.
(foto PM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Tu dojrzały samiec niebieski.
(foto PM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Niebieskie są boki tułowia, spód odwłoka i jego dziewiąty i część ósmego segmentu. To najłatwiejszy sposób na odróżnienie samca I. pumilio od samca I. elegans, u którego z czarnym z wierzchu odwłokiem kontrastuje tylko dziewiąty niebieski segment. U samic jest inaczej, o czym za chwilę. Nogi ważki są jasne z czarnym pasem. (foto PM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Jak wszystkie samce obu tężnic i ten ma dwubarwne biało-czarne pterostigmy, ale nie u wszystkich skrzydeł, jak Ischnura elegans, a tylko w przedniej parze. Ponadto, co widać na zdjęciu obok, dwubarwne pterostigmy przednich skrzydeł są niemal dwukrotnie większe od jednobarwnych na skrzydłach tylnych.
(foto PM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Za oczami występują niebieskie plamki na czarnym tle. Tył głowy jest czarny. Przedplecze samców jest czarne z niebieską lamówką, szerszą od strony głowy. Na bokach przedplecza mogą występować małe niebieskie plamki, nie u wszystkich osobników są one wyraźne.
(foto PM) |
|
Koniec odwłoka samca Ischnura pumilio — z wierzchu niebieski kolor występuje tylko na dziewiątym segmencie odwłoka i tylnej połowie ósmego segmentu. Na bokach i spodzie wszystkie segmenty mają barwę niebieską na większej lub mniejszej przestrzeni.
(foto PM) |
|
Na ostatnich segmentach odwłoka występują przeważnie czarne znaki. Tu udało mi się wybrać ze zdjęć Piotra Mikołajczuka kilka różnic w rozłożeniu czarnych plamek na niebieskim tle segmentów 8 i 9 odwłoków samców Ischnura pumilio. Na zdjęciu nr 1 plamek tych nie ma wcale. (foto PM) |
|
W książce pod redakcją Sternberga i Buchwalda w „Die Libellen Baden-Württembergs” takich przykładów jest więcej. Numerami 2-6 zaznaczyłam te, które najbardziej przypominają pokazane na zdjęciach powyżej. |
| Samica | |
| Podobie jak u tężnicy wytwornej Ischnura elegans tak i u tężnicy małej Ischnura pumilio samice są znacznie bardziej zróżnicowane niż samce. Żadna jednak samica I. pumilio nie ma na wierzchu odwłoka segmentów innych niż czarne. To je różni od samic tężnicy wytwornej, które mają barwny segment dziewiąty. | |
|
Młode samice są ogniście pomarańczowe. Według Sternberga i Buchwalda jest to forma aurantiaca. Na wierzchu tułowia samice Ischnura pumilio mają wąską linię barwy czarnej, czarny jest również wierzch odwłoka. To ważka z powiatu pleszewskiego sfotografowana przez Przemka Żurawlewa. (foto PŻ) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Taka sama samiczka z okolic Miedzyrzeca Podlaskiego, widzimy, że część żyłek w skrzydłach ma pomarańczową barwę.
(foto PM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Na zbliżeniu widzimy pomarańczowe oczy i tył głowy oraz przedplecze samicy — czarne z grubą pomarańczową lamówką, szerszą po bokach przedplecza.
(foto PM) |
|
Na boku tułowia nie występuje czarna linia widoczna u samic Ischnura elegans. Nogi młodej samicy są tak samo pomarańczowe jak tułów. Taki sam jest spód odwłoka i narządy płciowe.
(foto PM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Inne, dojrzałe już samice są zielone, z wiekiem brązowiejące. Oczy ich są zielone lub zielono-brązowe. Pterostigmy są szare lub szaro-czarne, nie tak kontrastowe, jak u samców.
(foto PM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
To ważka z okolic Zakopanego. Widzimy, że wierzch tułowia i odwłoka ma czarny. Za jej oczami występują plamki w kolorze niebieskim.
(foto JW) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
To samica o androchromatycznym, niebieskim zabarwieniu — co oznacza, że ubarwiona jest podobnie jak samiec z tym, że nie ma niebieskiego koloru na ostatnich segmentach odwłoka.
(foto PM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Ta samica nie jest ani zielona, ani niebieska. Wydaje się dość młoda, o czym świadczyć mogą jej zupełnie jasne pterostigmy i zapewne jej ubarwienie z wiekiem stanie się bardziej zdecydowane.
(foto PM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
| Zachowania rozrodcze | |
|
I oto para — niebieski dojrzały samiec i zielona samica. Oboje typowi i dojrzali do rozrodu.
(foto PM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Tu niebieski samiec wybrał niebieską samicę nie zrażony jej „męskim” ubarwieniem.
(foto PM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Składanie jaj u obu gatunków tężnic przebiega podobnie, samice składają jaja w tkanki roślin i z reguły robią to samotnie.
(foto PM) |
| Larwa/wylinka | |
|
Dość nietypowe zdjęcie. Ten samiec nie zdołał wyswobodzić się całkowicie z wylinki i ma ją przyklejoną do skrzydła. Nie wybarwił się jeszcze zupełnie dobrze i nie sądzę, aby mógł latać ani zdobywać pokarm.
(foto PM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
| Z terminami użytymi w opisie można zapoznać się na stronie: SŁOWNIK lub BUDOWA WAŻKI. |