|
Strona główna |
Ważki-menu | Słownik | Etapy życia | Drapieżnictwo | Historia | Biotopy | Literatura | Linki |
|
Od autorki |
Systematyka ważek |
Budowa ważki |
Zachowania rozrodcze |
Procesy życiowe |
Czas lotów |
Ważki dużych miast |
Wasze obserwacje |
Ważki w filatelistyce |
|
Ważka płaskobrzucha
Libellula depressa |
|
|
|||||||||||||||||||
| Występowanie | |
|
Występowanie Libellula depressa w Polsce — szkic sporządzony na podstawie Atlasu rozmieszczenia ważek (Odonata) w Polsce
1 — obszar występowania 2 — punkty, w których wykonano zdjęcia:
LB — Leszek Bielecki — Brzeg Dolny, woj. dolnośląskie JB — Jarosław Bury — Markowa, woj. podkarpackie EKS — Elżbieta Kowalik-Szpiech — Skarżysko-Kamienna JL — Jakub Liberski — Górny Śląsk PM — Piotr Mikołajczuk — Międzyrzec Podlaski i okolice EM — Ewa Miłaczewska — okolice Woli Polskiej, pow. Mińsk Mazowiecki KP — Krzysztof Pakuła — zachodni skraj Warszawy JW — Jarosław Wenta — Zakopane i okolice AWW — Antoni W. Wysowski — Rutka_Tartak pow. suwalski |
| Biotop | |
| Libellula depressa występuje nad wodami stojącymi. Jest gatunkiem zasiedlającym najchętniej wody niezarośnięte, świeże zbiorniki antropogeniczne: żwirownie, glinianki, młode stawy, oczka wodne, czasem wręcz większe kałuże. Gdy zbiorniki te zarastają ważki przenoszą się gdzie indziej. | |
|
Wiele fotografii Libellula depressa zrobiłam nad naszym oczkiem wodnym w pierwszych trzech latach po jego wybudowaniu, później oczko nadmiernie zarosło, a ważki płaskobrzuche zanikły. Po renowacji oczka w 2008 roku pojawiły się już następnej wiosny i ten niewielki akwenik znowu stał się dla nich miejscem rozrodu. Jarosław Wenta robił zdjęcia samicy Libellula depressa na torfowisku Baligówka, a Piotr Mikołajczuk nad międzyrzecką żwirownią, gdzie stale są części akwenów niezarośnięte, bo eksploatacja żwiru trwa. (foto EM) |
| Samiec | |
|
Niespodzianka — nieco przedwcześnie, w warunkach domowej hodowli u Piotra Mikołajczuka, 9 maja 2010 r. nastąpiło przeobrażenie Libellula depressa. Widzimy tu teneralnego samca, co łatwo poznać po narządach analnych. Z wyjątkiem zielonej (na tym etapie rozwoju) twarzy, całe ciało ważki jest w różnych odcieniach żółci.
(foto PM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Młody samiec Libellula depressa sfotografowany 5 czerwca 2010 r. na Podhalu. Jest ciągle żółty, podobny w ubarwieniu do samicy — co zobaczymy dalej. Narządy analne są charakterystyczne dla samców, w widoku z góry proste, równoległe i krótkie, jednak dłuższe niż u samic. Na kolejnych zdjęciach będziemy mogli prześledzić proces zmian ubarwienia samca zachodzący z jego wiekiem. (foto JW) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Również młody samiec i też sfotografowany 5 czerwca 2010 r. ale na Górnym Śląsku. Jest żółty, jednak inny od poprzednika. Z czasem pojawiły się na jego odwłoku bezbarwne woskowe kuleczki powodujące wrażenie niebieskiego nalotu (patrz Budowa ważki — zabarwienie), na tym zdjęciu widzimy wczesny etap takiej zmiany. (foto JL) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Samiec Libellula depressa sfotografowany przez Krzysztofa Pakułę 11 lipca 2010 r. w Klaudynie na zachodnim obrzeżu Warszawy i jednocześnie skraju Puszczy Kampinoskiej. Nie oznacza to oczywiście, że widoczne tu zmiany (w stosunku do pokazanych wcześniej zdjęć) zajęły aż miesiąc. Odwłok pokrył się już niebieskim nalotem. Pierwszy i drugi jego segment jest jeszcze żółty, żółte są również górne powierzchnie tułowia. Wszystkie cztery skrzydła mają dużych rozmiarów jasne membranule. Pterostigmy są czarne. (foto KP) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
W oczy rzuca się jaskrawoniebieski odwłok. Zakończony jest on małymi czarnymi narządami analnymi. Tułów Libellula depressa jest brązowy z jasnymi pasami na „plecach”. Na bokach odwłoka często widać, zwłaszcza u osobników młodych, szereg żółtych plamek. Z czasem i one pokrywają się nalotem woskowym. Ważki te mimo swej niewielkiej długości 48 mm wydają się duże. Powoduje to masywny odwłok, proporcjonalnie szeroki tułów i duża głowa. Rozpiętość skrzydeł jest też spora, bo oczywiście powierzchnia skrzydeł musi być odpowiednia, aby unieść stosunkowo duży ciężar ważki. To najbardziej „atletycznie” zbudowana z naszych ważek. Przylatujące nad wodę dojrzałe samce starają się zająć dobre miejsca do obserwowania terytorium. Najczęściej siadają nad wodą na wyniesionych roślinach, a nawet drzewach. Doskonale widzą stąd inne nadlatujące samce, na które reagują atakiem, lub nadlatujące samice, które natychmiast usiłują pochwycić. Aby mieć taką ważkę cały dzień w dobrych warunkach zdjęciowych wystarczy dać jej dość wysoki patyczek wbity w ziemię nad stawkiem. Wystarczy przenosić go z miejsca na miejsce, gdy tylko słońce przestaje go dobrze oświetlać. (foto EM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
9 czerwca 2007 r. w miejscowości Rutka-Tartak w pow. suwalskim. Z wiekiem samiec Libellula depressa ciemnieje, zanikają jasne pasy na tułowiu, kolor żółty zastąpiony zostaje brązem. Na odwłoku widzimy liczne zadrapania spowodowane odnóżami samic podczas godów.
(foto AWW) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
W widoku z boku zaczyna być zrozumiała polska nazwa gatunkowa ważki — płaskobrzucha. W stosunku do szerokości odwłoka jego grubość jest naprawdę niewielka. Widzimy tu brązowe oczy i czoło na brązowej głowie oraz brązowy tułów z jasnymi pasami na stronie grzbietowej.
(foto EM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Pod spodem drugiego segmentu odwłoka znajduje się charakterystyczny wtórny aparat kopulacyjny z dwoma kolcami.
(foto EM) |
| Samica | |
|
Piękna, złoto-żółta samica napotkana w Międzyrzecu Podlaskim. Ubarwiona tak jak młode samce, z wiekiem jednak nie nabiera niebieskiego koloru, bo wosk nie wydziela się na powierzchni jej odwłoka.
(foto PM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Tu wyżej pokazana samica z boku. Głowa, nogi i tułów tak samo zabarwione jak u samca. Żółty odwłok zakończony malutkimi, żółtymi narządami analnymi.
(foto PM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Wspaniałe zdjęcie Jarosława Wenty robione na torfowisku Baligówka na północ od Chochołowa. Bardzo wyraźnie widać jasne żyłki na tle ciemnych plam na skrzydłach, wszystkie pozostałe żyłki są czarne.
(foto JW) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
To zdjęcie z 11 lipca 2006 roku. To stara samica, wyraźnie zbrązowiała i zszarzała. Kolory ważek zmieniają się przez całe ich życie. Tu nawet pasy występujące na wierzchniej stronie tułowia zupełnie zciemniały i prawie znikły. Nawet jasne żyłki na ciemnym tle plam na skrzydłach wtopiły się w tło.
(foto EM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Ta samica sfotografowana 23 czerwca 2011 r. w okolicach Skarżyska-Kamiennej wygląda na jeszcze starszą, wręcz zupełnie starą.
(foto EKS) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
| Zachowania rozrodcze | |
|
Ważkowate Libellulidae zrzucają jaja na wodę lub rośliny w niej zanurzone. Tu widzimy samicę ważki płaskobrzuchej Libellula depressa, która robi to sama, jednak samiec zwykle znajduje się gdzieś w pobliżu. Początkowo lata nad samicą, później siada na miejscu, z którego może ją dobrze widzieć. Po pewnym czasie samica siada na nadbrzeżnej roślinie i znowu zostaje pochwycona przez samca. Kopulacja powtarza się kilkakrotnie, odbywa się w powietrzu, i składanie jaj trwa dość długo.
(foto EM) |
|
Jeszcze jedna samica składająca jaja, sfotografowana przez Krzysztofa Pakułę 26 czerwca 2010 r.
(foto KP) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
| Larwa/wylinka | |
|
4 maja 2010 r. dostałam od Piotra Mikołajczuka list: „W końcu złapałem larwę L. depressa :) W płytkim, nowopowstałym zbiorniczku na torfowisku niskim. Zabrałem ją stamtąd i w najbliższy pogodny dzień będę pstrykał zdjęcia.” Zrobił tej larwie kilka zdjęć w takich warunkach oświetleniowych, na jakie pozwalało zachmurzone niebo. Widzimy tu masywny, szeroki odwłok, dużą głowę larwy i malutkie oczka. (foto PM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Z terminami użytymi w opisie można zapoznać się na stronie: SŁOWNIK lub BUDOWA WAŻKI.
Porównanie ważek Libellula spotykanych w Polsce można obejrzeć na stronie: WAŻKA LIBELLULA. |