|
Strona główna |
Ważki-menu | Słownik | Etapy życia | Drapieżnictwo | Historia | Biotopy | Literatura | Linki |
|
Od autorki |
Systematyka ważek |
Budowa ważki |
Zachowania rozrodcze |
Procesy życiowe |
Czas lotów |
Ważki dużych miast |
Wasze obserwacje |
Ważki w filatelistyce |
|
Lecicha pospolita
Orthetrum cancellatum |
|
| ||||||||||||||||||||
| Występowanie | |
|
Występowanie Orthetrum cancellatum w Polsce — szkic sporządzony na podstawie Atlasu rozmieszczenia ważek (Odonata) w Polsce
1 — obszar występowania 2 — obszar poza zasięgiem występowania 3 — punkty, w których wykonano zdjęcia:
LB — Leszek Bielecki — Brzeg Dolny i okolice SB — Szymon Bzoma — Wilkowiecko MK — Michał Kaczorowski — Warszawa SK — Szymon Kubik — okolice Bytomia PM — Piotr Mikołajczuk — Międzyrzec Podlaski i okolice EM — Ewa Miłaczewska — pow. Mińsk Mazowiecki i pow. Kałuszyn MP — Miron Piątek — Mikorzyn, pow. koniński, gm. Ślesin KPrz — Krzysztof Przondziono — Katowice |
| Biotop | |
| Orthetrum cancellatum jest gatunkiem szeroko rozpowszechnionym w całym niemal kraju, w górach nie występuje. Jest to ważka bardzo pospolita. Zasiedla wody stojące wszelkiego typu unikając jednak drobnych zbiorników. Rzadko pojawia się również nad wodami wolnopłynącymi. Lubi jeziora i starorzecza, a także zbiorniki antropogeniczne: piaskownie, żwirownie, glinianki, stawy o mało zarośniętych brzegach. Czytałam, że unika torfowisk, jednak liczne jej osobniki latają co roku nad leśną torfianką w pow. Mińsk Mazowiecki. | |
|
Leszek Bielecki obserwował lecichy na wysypanej granitowym tłuczniem drodze, prowadzącej do małego jeziorka położonego nieco na zachód od Brzegu Dolnego. W tym tłuczniu ukrywało się kilkanaście ważek. Ale można je było zobaczyć tylko, gdy zrywały się do lotu.
(foto LB) |
|
A to staw rybny, jeden z wielu, położony niedaleko miejscowości Gołębiówka w powiecie kałuszyńskim na Mazowszu, gdzie obserwowaliśmy razem z Piotrem Mikołajczukiem samce lecichy popspolitej Orthetrum cancellatum latające w patrolu wzdłuż brzegu, razem z samcami lecichy białoznacznej Orthetrum albistylum.
(foto EM) |
|
Nad leśnym torfowiskiem, w okolicy wsi Gęsiówka na Mazowszu, co roku widuję lecichy pospolite Orthetrum cancellatum. Bywają lata, w których jest ich tu bardzo dużo.
(foto EM) | ,
| Samiec | |
|
Wczesnym latem 2005 r. Piotr Mikołajczuk spotkał nad brzegiem międzyrzeckiej żwirowni pierwsze młodociane lecichy pospolite. Tu widzimy młodego samca.
(foto PM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Pozwolił on sprowokować się do wejścia na dłoń Piotra. Możemy zobaczyć, że jest on barwy żółtej, z czarnymi falowanymi liniami wzdłuż odwłoka. Na to, że nie jest to samica wskazują właściwie tylko narządy analne. Barwa jest dokładnie taka jak u młodych samic.
(foto PM) |
|
26 czerwca ważki były już dojrzałe, ten samiec jest nieco młodszy od następnego. Na boku odwłoka ma jeszcze ślady żółtych plamek nieprzykrytych przez woskowy, niebieski nalot. Czoła tych ważek są jasne, oczy dojrzałych samców zielone, tułowie brązowe, z lekko oliwkowym odcieniem. Z boku tułowia nie występują wyraźne pasy barwne, co rózni te ważki od podobnych do nich Orthetrum albistylum. Niebieskie odwłoki zakończone są trzema czarnymi segmentami i czarnymi narządami analnymi. (foto PM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Na początku lipca fotografowałam samce lecichy pospolitej Otrhetrum cancellatum nad leśnym torfowiskiem położonym niedaleko mojej działki, w pobliżu rzeki Rządza i wsi Gęsianka. Było ich tam bardzo wiele i prowadziły walki powietrzne z napastującymi je ważkami czteroplamymi Libellula quadrimaculata i miedziopiersiami metalicznymi Somatochlora metallica.
(foto EM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
U tego samca na pokrytym pudrowym, woskowym, niebieskim nalotem odwłoku pojawiły się już drobne rysy świadczące o tym, że brał on już udział w kopulacji i pokryte ostrymi szczecinkami odnóża samic zostawiły na nim swoje znaki.
(foto PM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Z czasem i górne powierzchnie tułowia pokrywają się woskowym nalotem. To zdjęcie robione w pierwszych dniach sierpnia 2006 r.
(foto PM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
To już dość zlatany osobnik sfotografowany w sierpniu 2006 r.
(foto PM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Na przezroczystych skrzydłach widzimy czarne pterostigmy. Na powiększeniu możemy obejrzeć narządy analne z boku.
(foto PM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Leszek Bielecki fotografował w końcu lipca tego samego 2005 roku, dojrzałe samce siadające na wysypanej tłuczniem granitowym dróżce, prowadzącej do niewielkiego jeziorka, położonego między Brzegiam Dolnym a Wołowem. Ważki były prawie niewidoczne na tle kamieni, ale płoszone przez zbliżającego się Leszka podfruwały parę metrów i znowu siadały na drodze. W ten sposób mógł je zlokalizować i zbliżać się do nich coraz ostrożniej.
(foto LB) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Te samce też nie są już młode, choć fotografowane jeszcze w lipcu. Prawdopodobnie wpływ na to, że są starsze miał fakt, że stanowisko obserwacyjne Leszka leży w południowo-zachodniej części kraju, podczas gdy stanowisko Piotra jest usytuowane zdecydowanie na wschodzie kraju, czyli w chłodniejszej strefie o opóźnionej o dwa, trzy tygodnie wegetacji roślin, a więc i rozwoju zwierząt.
(foto LB) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
To zdjęcie przysłał Szymon Kubik, robił je na Żabich Dołach w okolicy Bytomia. Długo oglądałam to zdjęcie i zastanawiałam się, co spowodowało, że ten samiec jest taki łaciaty. Dopiero internetowa burza mózgów pomogła mi zdecydować, że musiał on wpaść w jakąś tłustą plamę na wodzie. Świadczyć o tym mogą również plamy na skrzydłach.
(foto SK) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
| Samica | |
|
Samicę Orthetrum cancellatum spotkałam na naszej działce rekreacyjnej. Po trzech dniach słoty, chłodu i wiatru 7 sierpnia 2005 r. po południu nareszcie wypogodziło się. Trawnik wyglądał żałośnie, było na nim kilkanaście dużych krecich kopców. Postanowiłam silnym strumieniem wody z węża ogrodowego spłukać to błocko z powrotem pod ziemię. Nie zawsze udaje się to za pierwszym razem, trzeba chwilę poczekać aż woda wsiąknie i wrócić do roboty. Właśnie w czasie takiej przerwy zauważyłam, że na mokrej ziemi usiadła ważka — była to całkiem nowa ważka nad naszym oczkiem wodnym.
(foto EM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Była ona spora, bo długości ponad 5 cm i rozpiętości skrzydeł około 8 cm. Niezbyt piękna, szarobeżowa z nieco ciemniejszym rysunkiem po bokach odwłoka.
(foto EM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Zupełnie nie bała się powolutku podsuwanej dłoni.
(foto EM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Po chwili sama weszła na moją rękę.
(foto EM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Mogłam się jej dokładnie przyjrzeć. Ma piękne oliwkowozielone oczy, jasne, kremowe czoło, nadustek, wargę górną i wargi dolne. Bok tułowia jest szarozielonkawy, pozbawiony jakichkolwiek pasów barwnych. Ciemne szwy są ledwie widoczne. Skrzydła są przejrzyste, bezbarwne, czarno użyłkowane z wyjątkiem żyłki kostalnej i drobnych żyłek w strefie marginalnej każdego skrzydła. (foto EM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Oczy stykają się na stosunkowo krótkim odcinku. Trójkąt potyliczny jest ciemny. Nogi czarne z szarymi smugami na udach.
(foto EM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
| Zachowania rozrodcze | |
|
Bardzo ciekawe zdjęcie pary zrobił Szymon Bzoma 5.07.2009 roku w Wilkowiecku, miejscowości położonej mniej więcej w połowie drogi z Częstochowy do Wielunia. Co mnie zainteresowało w tym zdjęciu? Samiec nie ma jeszcze ani odrobiny niebieskiego, woskowego pudru na odwłoku — co świadczy tylko o tym, że to naprawdę młodzik. (foto SB) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
To zdjęcie dojrzałej, kopulującej na gałązkach pary, zrobione zostało 3.06.2011 roku w Mikorzynie, w pow. konińskim, gm. Ślesin. (foto MP) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
| Larwa/wylinka | |
|
Na zdjęciu obok widzimy przeobrażenie lecichy pospolitej Orthetrum cancellatum. Młodą ważkę z wylinką ciągle jeszcze łączą, oprócz uwięzionego odwłoka, widoczne tu dwie białe nitki. Są to wewnętrzne wyściółki większych przetchlinek, które także linieją podczas każdego takiego procesu. Na wylince widzimy obeschnięty muł, świadczy to o tym, że larwa ostatnio przebywała zagrzebana w mule. (foto PM) |
|
No i rzeczywiście, 29 kwietnia 2010 r. otrzymałam od Piotra takie zdjęcie. Ta larwa też jest zagrzebana w mule, widać to właśnie lubi.
(foto PM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Ta natomiast larwa żyła na dnie żwirowym i aby się przeobrazić wyszła z wody cała tym żwirem oblepiona.
(foto PM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
A tu larwa po wypłukaniu, w kuwetce z czystą wodą.
(foto PM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Z terminami użytymi w opisie można zapoznać się na stronie: SŁOWNIK lub BUDOWA WAŻKI.
Porównanie wszystkich lecich spotykanych w Polsce można obejrzeć na stronie: LECICHA ORTHETRUM. |