|
Strona główna |
Ważki-menu | Słownik | Etapy życia | Drapieżnictwo | Historia | Biotopy | Literatura | Linki |
|
Od autorki |
Systematyka ważek |
Budowa ważki |
Zachowania rozrodcze |
Procesy życiowe |
Czas lotów |
Ważki dużych miast |
Wasze obserwacje |
Ważki w filatelistyce |
|
Szablak zwyczajny
Sympetrum vulgatum |
|
|
||||||||||||||||||||
| Występowanie | |
|
Występowanie Sympetrum vulgatum w Polsce — szkic sporządzony na podstawie Atlasu rozmieszczenia ważek (Odonata) w Polsce
1 — obszar występowania 2 — punkty, w których wykonano zdjęcia:
BJ — Bogusława Jankowska — Giszowiec, Katowice PM — Piotr Mikołajczuk — okolice Międzyrzeca Podlaskiego EM — Ewa Miłaczewska — okolice Woli Polskiej, pow. Mińsk Mazowiecki KP — Krzysztof Pakuła — Klaudyn koło Warszawy JW — Jarosław Wenta — Witów i Dębno na Podhalu PŻ — Przemysław Żurawlew — Kolonia Obory i Niniew w pow. Pleszew |
| Biotop | |
|
Sympetrum vulgatum to gatunek występujący pospolicie w całym kraju, zasiedla wody stojące wszelkiego typu, również rowy. Jest to jeden z najpospolitszych gatunków ważek występujących w Polsce. Na początku, tuż po założeniu oczka wodnego, napotykałam mniej więcej podobne ilości szablaków zwyczajnych i podobnych do nich szablaków późnych (podobnych) Sympetrum striolatum, będących ważkami typowo pionierskimi. Później, w miarę zarastania oczka, ilość szablaków podobnych zmalała, natomiast szablaków zwyczajnych jest ciągle bardzo dużo. Ważki te pojawiają się tu w lipcu i latają do października — w okolicach, w których je obserwuję — często, z powodu nocnych przymrozków, kończą loty już we wrześniu. |
|
|
Nie muszę szablaków zwyczajnych szukać daleko. Co roku bardzo wiele ich występuje nad naszym oczkiem wodnym, na działce rekreacyjnej w powiecie Mińsk Mazowiecki. Tak więc fotografuję je prawie nie wychodząc z domu.
(foto EM) |
| Samiec | |
|
Zdjęcia obok przedstawiają młodocianego samca szablaka zwyczajnego, jeszcze niewybarwionego — w tym okresie jest on bardzo podobny do samicy. Tylko cechy płciowe, czyli widoczne na zdjęciu obok narządy analne oraz doskonale tu widoczny wtórny aparat kopulacyjny, odróżniają go od samicy. Czarne nogi z żółtym „lampasem” znakomicie ułatwiają jego oznaczenie, również widoczny na głowie szew między okiem a czołem — o czym będzie za chwilę. (foto EM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Charakterystyczne cechy tych szablaków widoczne na tym zdjęciu to: czerwony odwłok samca; brązowy, jednolicie ubarwiony tułów; czarne nogi z wyraźnym żółtym pasem po zewnętrznej stronie. Część żyłek, w przedniej części skrzydeł, ma brązowoczerwone zabarwienie, pozostałe żyłki są czarne.
(foto EM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Ten sam szablak z drugiej strony. Widzimy, że S. vulgatum ma brązowoczerwone pterostigmy. Czoło jest jasne.
(foto EM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Samiec Sympetrum vulgatum sfotografowany przez Piotra w Międzyrzecu Podlaskim jest jeszcze starszy, dużo ciemniejszy i nieco zszarzały.
(foto PM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Pokazany strzałką na zdjęciu obok czarny, klinowaty szew między czołem a okiem Sympetrum vulgatum jest cechą decydującą w odróżnianiu dwóch gatunków szablaków. Takiego szwu nie ma Sympetrum striolatum — bardzo do szablaka zwyczajnego podobny.
(foto EM) |
|
Tu możemy obejrzeć dokładniej, nieosłoniętego skrzydłami samca szablaka zwyczajnego z boku.
Widzimy głowę osadzoną na krótkiej szyi, nogi z żółtym pasem, brązowy tułów i czerwony odwłok zakończony żółtymi narządami analnymi. Po bokach odwłoka widoczne są cienkie czarne linie.
(foto EM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Na zbliżeniu widzimy pierwsze segmenty odwłoka. Na wierzchu 1 i 2 segmentu, jak u wielu szablaków znajdują się czarne znaki; pod spodem, między 1 a 2 segmentem znajduje się wtórny aparat kopulacyjny, który ma kształt charakterystyczny dla każdego gatunku.
Krzyżowanie się gatunków nie następuje ponieważ utrudniają to — po pierwsze kształty narządów analnych, które dobrze chwytają tylko do przedplecze właściwej samicy — po drugie kształty wtórnych aparatów kopulacyjnych, które pozwalają na przekazanie nasienia tylko w ramach własnego gatunku.
(foto EM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
| Samica | |
|
Młode samice są jasne jak ta, którą widzimy na zdjęciu obok. W moim przypadku odróżnienie jej od innych gatunków jest proste. Występuje tu pięć gatunków szablaków. Ta samica ma żółte pasy na nogach — nie jest więc ani S. sanguineum, ani S. danae. Ma niezażółcone skrzydła i cienką linię czarnych trójkącików na bokach — nie jest to więc samica S. flaveolum. Ma czarny klinowaty szew między okiem a czołem — nie może to być S. striolatum. Pozostaje S. vulgatum. Kropka.
(foto EM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Na tej fotografii widzimy dojrzałą, brązowo-czerwonawą samicę, ubarwioną niemal tak jak dojrzały samiec. Na końcu odwłoka znajdują się żółte narządy analne o kształcie charakterystycznym dla samic.
(foto EM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Oczy samicy są brązowe.
(foto PM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Czoło, nadustek, wargi i żuwaczki są jasne, żółtawe, takie same jak u samca.
(foto PM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
To samica widoczna z boku. Tu doskonale widać ujście narządów płciowych, znajdujące się między ósmym i dziewiątym segmentem odwłoka. Zakrywająca je płytka jest odstawiona od odwłoka pod kątem prostym. Obserwacja ta ułatwia odróżnienie samicy S. vulgatum od samicy S. striolatum, która ma tę płytkę znacznie mniej odstawioną (pod ostrym kątem). Różnicę tę można obejrzeć na stronie Szablak Sympetrum, ale najpiękniej przedstawia ją odonatologiczna strona duńska. (foto EM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Jeszcze raz koniec odwłoka samicy S. vulgatum z widocznym, przyklejonym z boku jajeczkiem.
(foto EM) |
|
Głowa samicy nie różni się niczym specjalnym od głowy samca. Czarny, klinowaty szew między czołem a okiem jest tak samo widoczny.
(foto JW) |
| Zachowania rozrodcze | |
|
Często widywałam takie zwisające z zielnych roślin tandemy. Wisiały bez ruchu, nie wiadomo przed kopulacją, czy też po.
(foto EM) |
|
Podczas kopulacji samiec trzyma samicę przydatkami analnymi za głowę, tak samo ją przytrzymuje podczas składania jaj.
(foto EM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Szablaki te, jak wszystkie inne składają jaja początkowo w tandemie, po pewnym czasie jednak samce decydują się na obserwowanie tego procesu z pozycji siedzącej. Samice kończą składanie jaj samotnie.
(foto EM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
| Larwa/wylinka | |
|
Wylinka szablaka zwyczajnego Sympetrum vulgatum wisząca głową w dół na suchym patyku dość daleko od wody.
(foto PM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Ta sama wylinka od strony grzbietowej. Wydzimy spore kolce boczne na ósmym segmencie.
(foto PM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
| Galeria zdjęć | |||
|
|
||
|
|
||
|
|
||
|
|
||
|
|
||
|
|
||
|
|
||
|
|
||
|
|
||
|
|
||
|
Z terminami użytymi w opisie można zapoznać się na stronie: SŁOWNIK lub BUDOWA WAŻKI.
Porównanie szablaków spotykanych w Polsce można obejrzeć na stronie: SZABLAK SYMPETRUM. |