|
Występowanie
|
| |
|
Występowanie Pyrrhosoma nymphula w Polsce — szkic sporządzony na podstawie Atlasu rozmieszczenia ważek (Odonata) w Polsce
1 — obszar występowania
2 — punkty, w których wykonano zdjęcia:
LB — Leszek Bielecki — Brzeg Dolny
MK-O — Małgorzata Kraków-Okine — Warszawa
EM — Ewa Miłaczewska — Wola Polska i okolice, pow. Mińsk Mazowiecki
KPrz — Krzysztof Przondziono — Katowice
JW — Jarosław Wenta — Zakopane i okolice (Chochołów, Toporowy Staw Niżni)
|
| |
| |
|
Biotop
|
|
Pyrrhosoma nymphula spotykana jest w całym kraju. Preferuje wody płynące, ale występuje i w wodach stojących. Ważka ta zasiedla na zachodzie kraju na równi wody płynące i stojące. Na wschodzie zaś udział zasiedlanych wód płynących zwiększa się, a stojących maleje. Nic nie wyklucza tu jednak obserwacji w wodach stojących. Statystycznie im dalej na wschód tym znacznie częściej obserwacje pochodzą z wód płynących. Generalnie zasiedla małe cieki, rowy, strumienie i małe rzeczki. Lubi torfowiska i zbiorniki obrzeżone torfowiskiem sfagnowym.
|
| |
|
Łunice czerwone są raczej rzadkimi gośćmi nad naszym oczkiem wodnym. Na ogół trzymają się okolicznych torfowisk, jednak przyciąga je tu być może płynący granicą działki rów melioracyjny. Zaglądają i do oczka, gdzie zrobiłam wszystkie swoje zdjęcia Pyrrhosoma nymphula.
Leszek Bielecki z Brzegu Dolnego zamieszczone tu zdjęcie pary również zrobił przy swoim oczku wodnym.
Tak pisałam jeszcze niedawno, natomiast w 2010 roku obserwowałam w maju przeobrażające się P. nymphula na nadbrzeżnych trawach naszego oczka wodnego, a dalej — w ciągu następnych dwóch, a nawet trzech tygodni, pełen rozwój tych ważek i składanie jaj przez liczne pary. To dobrze prognozuje na przyszłe lata.
Nie widziałam natomiast tych ważek nad pobliskim rowem melioracyjnym ani nad nad rzeką Rządzą. Również na sąsiednich torfowiskach nie spotkałam tych ważek. Nasza działka leży w ponkcie (EM) — patrz mapka powyżej.
(foto Ewa Miłaczewska)
|
| |
|
Jarosław Wenta fotografował swoje łunice w dwóch miejscach. Nad przedstawionym na zdjęciu Toporowym Stawem Niżnim oraz na zachód od Chochołowa na torfowisku.
(foto Jarosław Wenta)
|
| |
| |
|
Samiec
|
| |
|
Dominującym kolorem w ubarwieniu tych ważek jest kolor czerwony, stąd oczywiście ich nazwa. Czerwone są ich odwłoki, paski na śródtułowiu i oczy. Na odwłokach samców, od nasady licząc, 6 pierwszych segmentów to segmenty czysto czerwone. Następne mają przewagę koloru czarnego. Czerwone zabarwienie u łunic z wiekiem ciemnieje i traci swą jaskrawość.
Ten samiec usiadł na pędzie skrzypu wodnego. Widać tu wyraźnie w jego ubarwieniu jeszcze jeden kolor. Na bokach i spodzie tułowia występuje jaskrawy kolor żółty. Widać również czarne nogi, czarne żyłki skrzydeł i ciemnoczerwone pterostigmy.
(foto Ewa Miłaczewska)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Dużo lepsze zdjęcia zrobił samcowi Pyrrhosoma nymphula Jarosław Wenta. Tu też widać żółte plamy na bokach tułowia.
(foto Jarosław Wenta)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Tu te same cechy, bo to ten sam samiec, brakuje mu lewej przedniej nogi — pozostał tylko odcięty tuż poniżej biodra kikut. Widzimy też wtórny aparat kopulacyjny na spodzie drugiego segmentu odwłoka i narządy analne na jego końcu.
(foto Jarosław Wenta)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Tu wystający z ponad łodyżki niezapominajki samiec prezentuje nam swoją żółtą „twarz” oraz wtórny aparat kopulacyjny.
(foto Ewa Miłaczewska)
|
| |
|
To też twarz samca Pyrrhosoma nymphula wyglądająca znad kwiatków niezapominajki. Widzimy tu, że czerwone z wierzchu oczy od spodu są żółte.
(foto Ewa Miłaczewska)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Tu widzimy, że "plecy" tej ważki, czyli czarne tergity śródtułowia połyskują miedzianym blaskiem. Czarne przedplecze otoczone jest czerwoną lamówką.
(foto Jarosław Wenta)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Tu możemy zobaczyć narządy analne samca. Są one czarne, górne są podobnej długości jak dolne.
(foto Jarosław Wenta)
|
| |
| |
|
Samica
|
| |
|
To ciekawe zdjęcie samicy Pyrrhosoma nymphula zrobione nad Toporowym Stawem Niżnim. Samica siedzi na gałązce świerka i zjada jakiegoś owada.
(foto Jarosław Wenta)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Z bliska widać, że jest to komarnica, czyli koziółka Tipula sp.
(foto Jarosław Wenta)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Jeszcze jeden portrecik samicy Pyrrhosoma nymphula, tym razem zrobiony w Woli Polskiej.
(foto Ewa Miłaczewska)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Ubarwienie samicy jest podobne, jak samca. Jednakże na wszystkich segmentach odwłoka pojawia się tu wąska czarna obwódka. Tak więc samica, zwłaszcza w widoku z góry, jest nieco od samca ciemniejsza. Istnieją też formy czarne (melanotum), które mają cały wierzch odwłoków czarny. Takiej formy nikt z nas dotąd nie spotkał.
(foto Jarosław Wenta)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Tu i na poprzednim zdjęciu możemy obejrzeć narządy rozrodcze samicy.
(foto Jarosław Wenta)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Jeszcze raz koniec odwłoka samicy Pyrrhosoma nymphula z bliska.
(foto Ewa Miłaczewska)
|
| |
| |
|
Zachowania rozrodcze
|
| |
|
Na tym odwróconym o 90 stopni zdjęciu Leszka Bieleckiego, robionym nad jego ogrodowym oczkiem wodnym w Brzegu Dolnym widzimy różnicę pomiędzy odwłokiem samca — jaśniejszym i cieńszym, a odwłokiem samicy — grubszym, z czarnymi paskami na każdym segmencie.
(foto Leszek Bielecki)
|
| |
|
Bardzo podobne zdjęcie znad mojego oczka wodnego. W 2010 roku stwierdziłam tu liczne przeobrażenia w połowie maja, następnie łączenie się w pary dojrzałych osobników i składanie jaj — 28 maja. Niezbicie to świadczy o tym, że dokonuje się tu pełen rozwój Pyrrhosoma nymphula.
Na tym zdjęciu widać też różnicę koloru pasów (humeralnych) na grzbietowej stronie tułowia, które są u dojrzałych samców czerwone, choć wcześniej były żółte i pomarańczowe jak u tej, zapewne młodszej od samca, samicy. To samo dotyczy zabarwienia nasady skrzydeł.
(foto Ewa Miłaczewska)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Starsze samice, mają te paski są tak samo czerwone jak widoczne tu samce, związane jest to z ich wiekiem. Osobniki stare wyraźnie czernieją.
(foto Ewa Miłaczewska)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Tę kopulującą parę, siedzącą na pędzie skrzypu bagiennego sfotografowałam nad naszym oczkiem wodnym w Woli Polskiej.
(foto Ewa Miłaczewska)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Tę zaś parę sfotografowałam 29 maja 2010 roku, również w Woli Polskiej.
(foto Ewa Miłaczewska)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Jaja składane są w tandemach, poprzez wkłuwanie ich w rośliny zanurzone — tu w moczarkę kanadyjską.
(foto Ewa Miłaczewska)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Zupełnie nie przeszkadza im bliskość drugiej pary, nie starają się zapewnić swemu potomstwu wyłączności na pokarm znajdujący się w tym miejscu.
Nad głową samca pary z lewej strony zdjęcia widzimy przeobrażającą się samicę łątki dzieweczki.
Oba zdjęcia zrobiłam 28 maja 2010 roku nad moim oczkiem wodnym.
(foto Ewa Miłaczewska)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
| |
|
Larwa/wylinka
|
| |
|
16 maja 2010 r. zauważyłam pierwsze wylinki potwierdzające rozwój Pyrrhosoma nymphula w moim oczku wodnym. Wylinki z reguły były poskręcane, najczęściej pozbawione zupełnie skrzelotchawek. Tam, gdzie skrzelotchawki zachowały się, widać było, że są krótkie, szerokie, zakończone ostrym szpicem.
(foto Ewa Miłaczewska)
|
