|
Strona główna |
Ważki-menu | Słownik | Etapy życia | Drapieżnictwo | Historia | Biotopy | Literatura | Linki |
|
Od autorki |
Systematyka ważek |
Budowa ważki |
Zachowania rozrodcze |
Procesy życiowe |
Czas lotów |
Ważki dużych miast |
Wasze obserwacje |
Ważki w filatelistyce |
|
Szklarnik leśny
Cordulegaster boltonii |
|
|
|||||||||||||||||||||||||
| Występowanie | |
|
Występowanie Cordulegaster boltonii w Polsce — szkic sporządzony na podstawie Atlasu rozmieszczenia ważek (Odonata) w Polsce
1 — strefa rozproszonego wystepowania 2 — obszary koncentracji stanowisk 3 — punkty, w których wykonano zdjęcia:
PBu — Paweł Buczyński — Jez. Płocice na Kaszubach JL — Jakub Liberski — Woszczyce gmina Orzesze EM — Ewa Miłaczewska — Dolina Czarnej Wody, Góry Świętokrzyskie oraz przy Rezerwacie Cisy nad Górną Liswartą |
| Biotop | |
| Szklarnik leśny C. boltonii występuje w Polsce północno-zachodniej i zachodniej oraz w południowej części kraju, lecz omija wyższe obszary górskie. Preferuje miejsca zalesione, w pobliżu małych rzek, potoków i strumieni o wartkim nurcie i dobrym natlenieniu, jednak często stanowiska są ograniczone do krótkich odcinków cieków. Zagrożeniem dla chronionych szklarników leśnych jest zanieczyszczenie wody, regulacja rzek, sytuowanie w ich biegu stawów rybnych oraz wylesianie i wycinanie nadbrzeżnych olch. Więcej informacji znajdziemy w opisie R. Bernarda w Polskiej Czerwonej Księdze Zwierząt — Bezkręgowce. | |
|
To miejsce w Świętokrzyskim Parku Narodowym w Dolinie Czarnej Wody, w pobliżu mostu na drodze między Nowa Słupią a Bodzentynem. Wiele szklarników leśnych Cordulegaster boltonii widziałam tu 2 lipca 2010 r. podczs Sympozjum Sekcji Odonatologicznej PTE. Na stanowisku tym szklarniki leśne współwystępowały ze szkalrnikami górskimi.
(foto EM) |
|
Woda płynie tu wartko, a widoczne tu kamienie pokryte są czarnymi glonami, od barwy których potok bierze swą nazwę.
(foto EM) |
| Samiec | |
|
Tego szklarnika leśnego Cordulegaster boltonii sfotografował Jakub Liberski 17 czerwca 2010 r. w Woszczycach w gminie Orzesze na Górnym Śląsku.
(foto JL) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
To ten sam Cordulegaster na poprociach, pozwolił nawet nieco bliżej podejść do siebie.
(foto JL) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Na sympozjalnej wycieczce 2 lipca 2010 r., w gronie ponad dwudziestu osób, nie było szans zrobienia zdjęć siedzącym ważkom. Tak więc zmuszeni byliśmy obserwować szklarniki w locie, albo oglądać je z bliska po złapaniu. W Górach Świętokrzyskich mogliśmy oglądać oba gatunki rodzaju Cordulegaster — C. boltonii oraz C. bidentata, na tych samych stanowiskach. Tu widzimy samca Cordulegaster boltonii — jest to piękna, duża, zielonooka, czarno-żółta ważka. (foto EM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Oczy szklarników są zielone i stykają się ze sobą w jednym punkcie.
(foto EM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Na czole szklarnika leśnego występuje znak w postaci czarnej poziomej linii, w przeciwieństwie do szklarnika górskiego, u którego znak na czole ma kształt litery „U”.
(foto EM) |
|
Cordulegaster boltonii ma żółty trójkąt potyliczny, a C. bidentata ma ten trójkąt czarny.
(foto EM) |
|
Widzimy, że na odwłoku Cordulegaster boltonii występują — poza plamkami na środku każdego z segmentów odwłoka — mniejsze plamki na tylnym skraju każdego segmentu.
(foto EM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
W trójkącie analnym występuje minimum pięć komórek (obserwowaliśmy też 6 i 7). Pod spodem odwłoka, na pierwszym segmencie, występuje plamka w kształcie litery „C”.
(foto EM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
No i tu niespodzianka! To zdjęcie Cordulegaster boltonii, o czym świadczy żółty trójkąt potyliczny, natomiast w trójkątach analnych występują tylko 3 i 4 pola tak, jak u Cordulegaster bidentata. Najlepszy to dowód, że przy oznaczaniu nie wolno kierować się jedną tylko cechą charakterystyczną, bo w przyrodzie wszystko jest zmienne. Jest to fragment zdjęcia, które zrobił Martin Černý, a pozwoliłam je sobie (za zgodą autora) zapożyczyć ze świetnej strony http://www.dragonflies.cz/. (foto MČ) |
|
Górne narządy analne są trójkątne (bez ząbka po wewnętrznej stronie) i niemal schodzą się ze sobą u podstawy.
(foto EM) |
| Samica | |
|
Między samcem, a samicą nie ma różnicy w ubarwieniu, choć samice mają nieco mniej jaskrawe oczy. Różni je od samców przede wszystkim długie, skierowane do tyłu pokładełko.
(foto EM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Tu na tle białej bluzki jednej z uczestniczek sympozjum widzimy obok siebie samca i samicę Cordulegaster boltonii. Różnica rozmiarów jest spora — to samica jest większa i szersza od samca.
(foto EM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
| Zachowania rozrodcze | |
|
To zdjęcie samicy Cordulegaster bidentata zdobione przez Kamila Mazura. Zupełnie tak samo wygląda składanie jaj przez samicę Cordulegaster boltonii, co udało się sfilmować Stanisławowi Czachorowskiemu w Dolinie Czarnej Wody 2 lipca 2010 r. Filmiki te można obejrzeć klikając w linki You Tube. http://www.youtube.com/watch?v=HvCXFR1xG2g http://www.youtube.com/watch?v=tPbgwRq9jLY. (foto KM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
| Larwa/wylinka | |
|
Zdjęcie zostało zrobione 25 czerwca 2011 r. podczas Sympozjum Sekcji Odonatologicznej P.T.Ent. nad potokiem na skraju Rezerwatu Cisy nad Górną Liswartą. Jest to larwa, która najprawdopodobniej przeobrazi się dopiero w przyszłym roku. Dla skali porównawczej — te dwie obrączki mają łącznie szerokość 8 mm. (foto EM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Ta sama larwa co wyżej. Ma ona klinowaty odwłok z krótkimi kolcami bocznymi, masywne uda i skrzydła ułożone skośnie wzdłuż odwłoka — inaczej niż u szklarnika górskiego Cordulegaster bidentata.
(foto EM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Wylinka znaleziona pod mostem w okolicy Jez. Płocice na Kaszubach dnia 12 czerwca 2008 r.
(foto PBu) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Z terminami użytymi w opisie można zapoznać się na stronie: SŁOWNIK lub BUDOWA WAŻKI.
Porównanie obu szklarników spotykanych w Polsce można obejrzeć na stronie: SZKLARNIK CORDULEGASTER. |