Pałątka niebieskooka (podobna)
Lestes dryas


Rozmiary: Długość ciała Lestes dryas wynosi ok. 43 mm
Rozpiętość skrzydeł dochodzi do 55 mm
Czas występowania
imagines:
VI-X, w mojej okolicy (EM) koniec VI-pierwsza połowa VIII
Obszar występowania: Lestes dryas występują w całej Polsce

NA SKRÓTY
Występowanie
Biotop
Samiec
Samica
Zachowania rozrodcze
Larwa/wylinka
Galeria zdjęć

Zdjęcia: Paweł Buczyński
Emilia Grzędzicka
Paweł Jędryczak
Piotr Mikołajczuk
Ewa Miłaczewska
Marek Miłkowski
Peter Senn
Tekst: Ewa Miłaczewska
© Ewa Miłaczewska

 

Występowanie
 
Występowanie Lestes dryas w Polsce — szkic sporządzony na podstawie Atlasu rozmieszczenia ważek (Odonata) w Polsce

1 — obszar występowania

2 — punkty, w których wykonano zdjęcia:
PBu — Paweł Buczyński — Kampinoski Park Narodowy
EG — Emilia Grzędzicka — Kampinoski Park Narodowy
PJ — Paweł Jędryczak — Gdynia — Kępa Redłowska
PM — Piotr Mikołajczuk — Międzyrzec Podlaski i okolice
EM — Ewa Miłaczewska — Wola Polska i okolice, pow. Mińsk Mazowiecki
MM — Marek Miłkowski — Radom — dolina rz. Mlecznej
PS — Peter Senn — Gdynia-Wiczlino
 
 
Biotop
Pałątki niebieskookie Lestes dryas to gatunek dość szeroko rozprzestrzeniony w całym kraju (patrz mapka powyżej). Ostatnio obserwuje się spadek liczebności na obszarach najbardziej uprzemysłowionych. Jak wszystkie Lestidae lubią płytkie, szybko ogrzewające się zbiorniki wodne, gdzie wiosną następuje szybki rozwój larw. Pałątki te pojawiają się nad naszym oczkiem wodnym wkrótce po rozpoczęciu się kalendarzowego lata. Piszę „pojawiają się”, bo wprawdzie w ubiegłych latach obserwowałam składanie jaj, ale nie znajdowałam wylinek na nadwodnych roślinach. Oznacza to, że Lestes dryas mogły przylecieć nad nasze oczko wodne jako osobniki dorosłe. Jest również możliwe, że malutkie wylinki przegapiłam, lub zabrał je wiatr, albo zwyczajnie nie umiałam ich rozpoznać. Często pałątki te współwystępują z Lestes sponsa, do których są bardzo podobne i od tego podobieństwa, kiedyś nazywane były pałątkami podobnymi, jednak L. sponsa pojawiają się nieco później i — przynajmniej w mojej (EM) okolicy — widuje się je dużo dłużej.
 
 
Sztuczne, uszczelnione folią oczko wodne na działce rekreacyjnej (UTM EC49) położonej na gruntach wsi Wola Polska w pow. Mińsk Mazowiecki. Tu pojawiało się pięć gatunków pałątek i wszystkie składały jaja.
(foto Ewa Miłaczewska)
Na zdjęciu widać bagno śródleśne, jedno z wielu w okolicy mojej działki (UTM EC49) w pow. Mińsk Mazowiecki. Jest to zbiornik częściowo wysychający w upalne lata. Wiosną płytka woda występuje na całej przestrzeni pomiędzy rosnącymi tu sitami i turzycami, w połowie czerwca były tu ogromne ilości larw Lestes dryas w ostatnim stadium rozwoju. Można stwierdzić, że jest to „wylęgarnia” tych ważek, pozwalająca na dość powszechne ich występowanie w naszej okolicy.
(foto Ewa Miłaczewska)
 
 
Moje ulubione leśne jeziorko, czyli torfowisko przejściowe z lustrem wody koło wsi Gęsianka (UTM EC49) w powiecie Mińsk Mazowiecki.
(foto Ewa Miłaczewska)
Mokre Łąki — silnie zeutrofizowany zbiornik położony koło Truskawia (UTM DC89) w Kampinoskim Parku Narodowym.
(foto Paweł Buczyński)
 
 
Torfianki w Nartach — obszar ochrony ścisłej „Nart”(UTM DC69).
(foto Emilia Grzędzicka)
Rzeka Wisła i nardzeczne łąki w Łomnej (UTM DD80) na północno-wschodnim obrzeżu Kampinoskiego Parku Narodowego.
(foto Paweł Buczyński)
 
 
Piaskownia w Babsku na Lubelszczyżnie (UTM FB49).
(foto Paweł Buczyński)
Piaskownia w Dorohuczy na Lubelszczyżnie (UTM FB49).
(foto Paweł Buczyński)
 
 
Piaskownia w Kulczynie na Lubelszczyżnie (UTM FB69).
(foto Paweł Buczyński)
Efemeryczna sadzawka w okolicy Radom–Mleczna w północnej części miasta (UTM EC10).
(foto Marek Miłkowski)
 
 
Gdynia — Wiczlino, mokra łąka koło ulicy Fregatowej (UTM CF34). Zdjęcie wykonane wiosną, latem 2018 r. jest tu zupełnie sucho.
(foto Peter Senn)
Gdynia — Rezerwat Kępa Redłowska (UTM CF44).
(foto Paweł Jędryczak)
 
 
Samiec
 
Samce Lestes dryas mają połyskujące metalicznie zielone tułowia i odwłoki. Oczy samców są niebieskie. Od tych niebieskich oczu pochodzi nowa, polska nazwa tej pałątki. Są nieco większe od pałatek pospolitych Lestes sponsa, do których zresztą są bardzo podobne i od tego podobieństwa pochodziła ich stara polska nazwa — pałątki podobne. Nazwa została zmieniona po to, aby nie trzeba było tego podobieństwa tłumaczyć.
Zielone, malutkie ważki, jakimi są pałątki trudno jest dobrze sfotografować na zielonym tle, ale można w tym celu posłużyć się dłonią. Jeśli robimy to spokojnie i pomalutku ważka nie reaguje ucieczką.

(foto Ewa Miłaczewska)

Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
To bogate w szczegóły zdjęcie zrobione na podmokłych łąkach w Woli Polskiej pow. Mińsk Maz.

(foto Piotr Mikołajczuk)

Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
Młodziutki samiec sfotografowany 10 czerwca 2018 roku na podmokłych łąkach w Gdyni na Wilicznie przy ul. Fregatowej (UTM CF34). Ma jeszcze szkliste skrzydła, beżowozielone oczy, ani śladu niebieskiego pudrowego nalotu.

(foto Peter Senn)

Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
Ten sam samiec widziany nieco z boku.

(foto Peter Senn)

Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
Dosłownie chwilę starszy samiec, na odwłoku pojawia się ślad pudrowego osadu.

(foto Peter Senn)

Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
Zdjęcie zrobione 7 czerwca 2018 r. przy piaskowni w Dorohuczy (UTM FB49) na Lubelszczyźnie.
Widać postępujący proces wybarwiania. Oczy są już niebieskie. Pudrowo-niebieskie są boki tułowia i ostatnie segmenty odwłoka, na drugim segmencie odwłoka zielony jest jeszcze cały wierzch.

(foto Paweł Buczyński)

Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
7 czerwca 2018 r. przy piaskowni w Babsku (UTM FB49) na Lubelszczyźnie.
Na drugim segmencie również na wierzchu pojawia się nieco pudru.

(foto Paweł Buczyński)

Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
Także 7 czerwca 2018 r. — piaskownia w Kulczynie (UTM FB69) na Lubelszczyźnie.
Niebieskiego pudru jest coraz więcej.

(foto Paweł Buczyński)

Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
Zbliżenie tułowia młodego samca L. dryas, którego wiek można poznać po niewybarwionym ciele i oczach. Na boku tułowia widać niewielki zielony ząbek, znacznie mniejszy niż u Lestes viridis.

(foto Peter Senn)
 
U dorosłego samca ów ząbek stopniowo znika pod przykryciem niebieskiego pudru..

(foto Piotr Mikołajczuk)
 
Na tym malutkim wycinku zdjęcia widzimy jasnoniebieskie oczy silnie kontrastujące z ciemnozielonym tyłem głowy ważki — od nich pochodzi nowa nazwa polska ważki.

(foto Piotr Mikołajczuk)
 
Ten samiec L. dryas sfotografowany został na rozmytym tle, co pozwala wyeksponować wiele szczegółów. Pierwsze dwa i ostatnie dwa segmenty odwłoka są niebieskie — pokryte woskowym pudrem. Jednak na wierzchu drugiego segmentu widzimy ciemne zielone „lusterko” — charakterystyczną cechę tego gatunku. Warto również na powiększeniu spojrzeć na narządy analne.

(foto Piotr Mikołajczuk)

Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
Wewnętrzne narządy analne Lestes dryas mają kształt bucików. Zewnętrzne narządy analne mają niewielkie ząbki od strony wewnętrznej. Porównaj z długimi, prostymi narządami analnymi pałątki pospolitej na zestawieniu Pałątka Lestes.

(foto Piotr Mikołajczuk)
 
Na doskonałym zdjęciu końcówki odwłoka młodziutkiego samca kształt narządów analnych widać naprawdę wyraźnie.

(foto Peter Senn)
 
Tego samca spotkałam na podmokłej łące. Wyraźnie tu obserwujemy zielone „lusterko” na drugim segmencie odwłoka.

(foto Ewa Miłaczewska)

Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
Poruszyłam się, a on zademonstrował mi, jak może rozszerzyć zewnętrzne, cęgowate narządy analne. Teraz łatwiej sobie wyobrazić, jak tymi cęgami chwyta przedplecze samicy.

(foto Ewa Miłaczewska)

Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
Tu widzimy następujące cechy rozpoznawcze: ciemny tył głowy i niebieskie oczy, lusterko na 2 segmencie odwłoka i kształt skrzydeł.

(foto Ewa Miłaczewska)

Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
Podobne ujęcie, tym razem młodzika z Gdyni. Skrzydła są jeszcze nieco szkliste, a pterostigmy jasne. Nie ma jeszcze woskowego nalotu na ciele ważki — ale miejsce, gdzie pozostanie niezapudrowane lusterko wydaje się być zaznaczone.

(foto Peter Senn)
 
 
Samica
 
Starsze samice Lestes dryas są zielone z miedzianym połyskiem na śródtułowiu i wierzchniej stronie odwłoka. Spód jest jasnozielony, matowy. Odwłoki samic są nieco grubsze niż odwłoki samców.

(foto Piotr Mikołajczuk)

Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
Ta samica jest nieco młodsza od poprzedniej, jej kolory są wyraźnie jaśniejsze.

(foto Piotr Mikołajczuk)

Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
Pokładełka Lestes dryas wystają poza segment 10 odwłoka. Walwy są dwubarwne, od spodu podkreślone ciemną linią.

(foto Piotr Mikołajczuk)
 
 
Zachowania rozrodcze
 
Pałątki łączyły się w pary, a następnie przystępowały do składania jaj w tandemie.

(foto Ewa Miłaczewska)
 
Tandem Lestes dryas.

(foto Ewa Miłaczewska)

Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
Na powiększeniu fragmentu powyższego zdjęcia widzimy sposób, w jaki samiec trzyma samicę za przedplecze.

(foto Ewa Miłaczewska)
 
Podczas składania jaj pary często odpoczywają nie rozłączając się.

(foto Ewa Miłaczewska)
 
 
Larwa/wylinka
 
Bardzo charakterystyczna larwa Lestes dryas, sfotografowana 25 maja 2010 r. Posiada ona szerokie, szpiczasto zakończone skrzelotchawki w ciemne, poprzeczne pasy. Długość ciała larwy wynosi 17–22 mm, długość przydatków analnych 9–10 mm.

(foto Piotr Mikołajczuk)

Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
Ta larwa Lestes dryas jest nieco inaczej pigmentowana. Przód ciała ma znacznie jaśniejszy, zaś tył wraz ze skrzelotchawkami ciemny. Pasy na skrzelotchawkach są prawie niewidoczne.

(foto Piotr Mikołajczuk)

Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.

Galeria zdjęć
 
 
To zdjęcie samca Lestes dryas zrobione zostało w lipcu 2010 r. w Międzyrzecu Podlaskim.
(foto Piotr Mikołajczuk)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
Lipiec 2010 r. w Międzyrzecu Podlaskim.
(foto Piotr Mikołajczuk)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
 
Lipiec 2010 r. w Międzyrzecu Podlaskim.
(foto Piotr Mikołajczuk)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
Lipiec 2010 r. w Międzyrzecu Podlaskim.
(foto Piotr Mikołajczuk)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
 
23 lipca 2007 r. w Woli Polskiej pow. Mińsk Mazowiecki.
(foto Piotr Mikołajczuk)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
23 lipca 2007 r. w Woli Polskiej pow. Mińsk Mazowiecki.
(foto Piotr Mikołajczuk)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
 
23 lipca 2007 r. w Woli Polskiej pow. Mińsk Mazowiecki.
(foto Piotr Mikołajczuk)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
23 lipca 2007 r. w Woli Polskiej pow. Mińsk Mazowiecki.
(foto Ewa Miłaczewska)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
Z terminami użytymi w opisie można zapoznać się na stronie: SŁOWNIK lub BUDOWA WAŻKI.

Porównanie wszystkich pałątek spotykanych w Polsce można obejrzeć na stronie: PAŁĄTKA LESTES.