|
Strona główna |
Ważki-menu | Słownik | Etapy życia | Drapieżnictwo | Historia | Biotopy | Literatura | Linki |
|
Od autorki |
Systematyka ważek |
Budowa ważki |
Zachowania rozrodcze |
Procesy życiowe |
Czas lotów |
Ważki dużych miast |
Wasze obserwacje |
Ważki w filatelistyce |
|
Żagnica (żagiew) ruda
Aeshna isoceles |
|
|
||||||||||||||||||||
| Występowanie | |
|
Występowanie Aeshna isoceles w Polsce — szkic sporządzony na podstawie Atlasu rozmieszczenia ważek (Odonata) w Polsce
1 — obszar występowania 2 — obszar poza zasięgiem występowania 3 — punkt, w którym wykonano zdjęcia:
PBu — Paweł Buczyński — Jamniki woj. lubelskie i Turtul na Suwalszczyźnie MK — Michał Kaczorowski — Załubice nad rz. Rządzą przy ujściu PM — Piotr Mikołajczuk — Międzyrzec Podlaski i okolice KPrz — Krzysztof Przondziono — Katowice |
| Biotop | |
| Aeshna isoceles zasiedla płytkie zbiorniki bogate w wysoką roślinność szuwarową, gdzie rozmnaża się w szybko nagrzewających się partiach wód. Są to zwykle jeziora, żwirownie i glinianki, rzadziej torfianki i starorzecza oraz używane stawy rybne. | |
|
Piotr Mikołajczuk przyglądał się żagnicom rudym w Międzyrzecu Podlaskim nad brzegami żwirowni. Jest to ogromny zespół zbiorników, z których największy, około 40-hektarowy, widoczny jest na tym zdjęciu. |
|
Sądząc z przysłanych przez Piotra zdjęć, ważki te wolą obszary zarośnięte krzewami nadbrzeżnymi i roślinami wodnymi, bagniste i zacienione niż otwarte, nasłonecznione przestrzenie.
(foto Piotr Mikołajczuk) |
| Samiec | |
|
Na zdjęciu obok widzimy siedzącego na gałązce samca żagnicy rudej. Wzdłuż odwłoka tej niemal całkowicie jednolicie ubarwionej ważki biegnie czarny pas, szerszy na segmentach ósmym i dziewiątym. Skrzydła żagnic rudych są przezroczyste, z czarnymi żyłkami (z wyjątkiem jasnej żyłki kostalnej), a ich nasady pomarańczowe. Rude są również pterostigmy.
(foto Piotr Mikołajczuk) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Oczy tych ważek są jaskrawozielone. U obu płci jednakowe. Odwłok samca jest przewężony w obrębie trzeciego segmentu. (foto Piotr Mikołajczuk) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Charakterystyczny dla obu płci jest żółty trójkąt występujący na wierzchu drugiego segmentu odwłoka. Bursztynowe są trójkąty analne występujące na skrzydłach samców. W trójkącie analnym występują 4 komórki. Trójkąty środkowe w przednich, jak i tylnych skrzydłach mają po 5 komórek.
(foto Piotr Mikołajczuk) |
|
Tu widzimy wyraźnie kształt narządów analnych w widoku od strony grzbietowej.
(foto Piotr Mikołajczuk) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
To kształt narządów analnych w widoku z boku.
(foto Piotr Mikołajczuk) |
|
Na bokach tułowia występują dwa cienkie, jaśniejsze pasy — u samców żółte. W takim samym kolorze są rozmazane plamy, a włąściwie tylko nieokonturowane rozjaśnienia, na bokach pierwszych trzech segmentów odwłoka. Zobaczymy je zaraz z bliska.
(foto Piotr Mikołajczuk) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Jest pierwsza połowa maja, nad brzegami żwirowni jest jeszcze sporo zeszłorocznych, suchych roślin. Na ich tle Aeshna isoceles są dobrze widoczne. Żagnica ruda jest mniejsza i mniej kolorowa od żagnicy wielkiej Aeshna grandis, do której jest nieco podobna, ale nie posiada, jak tamta, żadnej niebieskiej plamki. Tułów i odwłok Aeshna isoceles są rudobrązowe, płomienne w kolorze, stąd pewnie jej druga, starsza polska nazwa żagiew ruda (żagiew to płonąca szczapa drewna, pochodnia).
(foto Piotr Mikołajczuk) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
To piękne zdjęcie zrobione naprawdę z bliska. Żółte pasy na bokach tułowia tego samca są pięknie wyeksponowane pod podniesionymi skrzydełkami. Między śródtułowiem a pięknym zielonym okiem widzimy malutki przedtułów, który u Anisoptera jest zwykle niewidoczny. Nogi tej ważki mają brązowe uda i czarne golenie i stopy.
(foto Piotr Mikołajczuk) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Jeszcze raz głowa i tułów na wycinku innego zdjęcia. Czoło, nadustek, wargi i żuwaczki są u tej ważki rude, jak całe jej ciało. Czułki są bardzo krótkie.
(foto Piotr Mikołajczuk) |
|
To ujęcie z boku naprawdę mnie zauroczyło. Trzeba przyznać, że Piotr robi doskonałe zdjęcia. Przysyła ich, jeśli to możliwe, zawsze bardzo dużo i mam prawdziwy dylemat, które z nich można odrzucić.
(foto Piotr Mikołajczuk) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
| Samica | |
|
Samice prowadzą znacznie bardziej skryty tryb życia niż samce. Polują wśród zarośli, a gdy można je zobaczyć zwykle już są na etapie rozrodu. Na zdjęciu obok widzimy żółty trójkąt, identyczny jak u samca, na wierzchniej stronie drugiego segmentu odwłoka składającej jaja samicy. Tu najpiękniej też widać zaokrąglone, charakterystyczne dla samic wszystkich żagnicowatych oraz wielu innych ważek, tylne skrzydła.
(foto Piotr Mikołajczuk) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Podczas składania jaj, samice są tą czynnością tak zaaferowane, że pozwalają do siebie podejść bardzo blisko. Tu widzimy od przodu samicę wkłuwającą jaja pod korę leżącej w wodzie gałęzi. Najważniejszym akcentem kolorystycznym na tym dość ciemnym zdjęciu są jej jaskrawozielone oczy i rudobrązowe czoło.
(foto Piotr Mikołajczuk) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Samica składa jaja w charakterystycznej dla żagnicowatych pozycji z podgiętym odwłokiem. Tu wkłuwa jaja w łodygi pałki wodnej. Odwłok jej nie ma przewężenia, które obserwowaliśmy u samca. Widzimy, że pasy na bokach tułowia i plamy na odwłoku, na segmentach 1-3, wydają się być nieco bardziej zielonkawe niż u samców. Nic w tym dziwnego, zielony kolor jest kolorem bardziej maskującym wśród roślinności niż żółty...
(foto Piotr Mikołajczuk) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
... mimo to wiele ważek staje się łupem żab, ptaków i ryb. Tu widzimy jak samica żagnicy rudej staje się posiłkiem żaby wodnej.
(foto Piotr Mikołajczuk) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
| Zachowania rozrodcze | |
|
Właściwie wszystkie zdjęcia samic, pokazane wyżej, można by pokazać tu przy zachowaniach rozrodczych. Wszystkie one sfotografowane zostały podczas składania jaj. To zdjęcie pary zrobione 5 czerwca 2010 r. w okolicach Załubic nad rzeką Rządzą w pobliżu jej ujścia do Zalewu Zegrzyńskiego.
(foto Michał Kaczorowski) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
To zdjęcie pary — roboczo zostało nazwane „isoceles z figurkami”. Chociaż nie przypuszczam, żeby pozycja wynikała ze specjalnych upodobań tych ważek — myślę raczej, że zaczęły kopulację w locie — rozpędem wpadły w szuwary, które rozerwały im „serduszko”.
(foto Piotr Mikołajczuk) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Samica składająca jaja 22 czerwca 2011 r. w Jamnikach w województwie lubelskim, powiecie włodawskim, gminie Urszulin.
(foto Paweł Buczyński) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
| Larwa/wylinka | |
|
To dwa zdjęcia larw Aeshna isoceles przysłane 1 maja 2010 r. przez Piotra Mikołajczuka. Od dłuższego czasu zajmuje się on obserwacją larw ważek, hodowaniem ich w wykopanym własnoręcznie nad międzyrzecką żwirownią baseniku z wodą i fotografowaniem ich na różnych etapach ich podwodnego życia.
(foto Piotr Mikołajczuk) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Napisał do mnie tak: Larwa A. isoceles różni się od innych Aeshna tym, że ma bardzo długie cerci — stosunek cerci do paraproktów wynosi 0,7:1,0-0,75:1,0 — i to na obu zdjęciach widać doskonale. Podobna pod tym względem jest jedynie A. subarctica (stosunek cerci do paraproktów u niej to 0,6:1,0-0,65:1,0). Larwy obu tych żagnic różnią się jednak bródkami — u A. subarctica bródka jest krótka i szeroka i prawie nie zwęża się, a u A. isoceles bródka wyraźnie się zwęża. Tak, czy inaczej, bródki na tych zdjęciach nie widać. (foto Piotr Mikołajczuk) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Z terminami użytymi w opisie można zapoznać się na stronie: SŁOWNIK lub BUDOWA WAŻKI.
Porównanie wszystkich Aeshna spotykanych w Polsce można obejrzeć na stronie: ŻAGNICA AESHNA. |