|
Występowanie
|
| |
|
Występowanie Ophiogomphus cecilia w Polsce — szkic sporządzony na podstawie Atlasu rozmieszczenia ważek (Odonata) w Polsce
1 — obszar występowania
2 — obszar poza zasięgiem występowania
3 — punkt, w którym wykonano zdjęcia:
LB — Leszek Bielecki — Brzeg Dolny
MK — Michał Kaczorowski — rzeka Świder koło miejscowości Świder i Emów
JL — Jakub Liberski — Kozi Bród w okolicy Jaworzna i Ciężkowic
WM — Wiaczesław Michalczuk — Wólka Nieliska w gminie Nielisz na Lubelszczyźnie
KP — Krzysztof Pakuła — Klaudyn na zachodnim obrzeżu Warszawy
MŚ — Marcin Ściegienny — Łosień koło Kielc
PŻ — Przemysław Żurawlew — okolice Taczanowa, powiat Pleszew
|
| |
| |
|
Biotop
|
|
Ophiogomphus cecilia występuje w dolinach rzek. Najczęściej są to większe, nizinne rzeki. Można ją spotkać wśród krzaków rosnących nad ich brzegami. Jest to ważka dośc pospolita, a mimo to chroniona.
|
| |
|
Brzeg Dolny, w którym mieszka Leszek Bielecki, jest miastem położonym nad Odrą niedaleko Wrocławia. W mieście tym znajdują się ogromne zakłady przemysłu chemicznego „Rokita”. Na zdjęciu widzimy osadniki tych zakładów. Tuż za płotem fabryki, wśród lasu widzimy żółtą gwiazdkę — to tu Leszek Bielecki zrobił zdjęcie samca trzepli zielonej. Trzepla ta zapewne związana z Odrą, tu była tylko na polowaniu.
(Google Earth)
|
| |
|
Michał Kaczorowski fotografował trzeple zielone Ophiogomphus cecilia nad rzeką Świder w pobliżu podwarszawskiej miejscowości Świder i przy ujściu rzeki Mieni do Świdra.
(foto MK)
|
| |
|
Jakub Liberski robił swoje zdjęcia w Kozim Brodzie na Górnym Śląsku.
(foto JL)
|
| |
| |
|
Samiec
|
| |
|
Samiec Ophiogomphus cecilia ma szeroko rozstawione zielone oczy, jak wszystkie gadziogłówkowate Gomphidae. Ciało tej ważki jest przede wszystkim jaskrawo zielone, zielone są oczy, czoło, tułów i znaczna część odwłoka. Dopiero bliższe oględziny pozwalają zarejestrować żółto-czarne wzory na jego tle.
(foto LB)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Zdjęcie tego samca zostało wykonane 1 sierpnia 2009 r. nad rzeką Świder. Widzimy, że plamki biegnące wzdłuż osi odwłoka, na jego górnej powierzchni, na czarnym tle — są zielone i zaokrąglone (na segmencie 1 i 2), a dalej żółte i szpiczasto zakończone. Plamki występujące na ostatnich segmentach, wyraźnie szerszych, są jaskrawożółte. Na tych ostatnich segmentach znajdują się też duże żółte plamy po bokach. Narządy analne samca też są żółte.
(foto MK)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
To zdjęcie zostało zrobione niedaleko miejscowości Łosień, nad rzeką Łosośną. Punkt, w którym zrobiono zdjęcie znajduje się ok. 25 km na zachód od Kielc.
Widzimy tu zieloną głowę ważki i jej zielono-czarny tułów ze skąpym, ale wyraźnie skontrastowanym rysunkiem szwów, żółte plamy na odwłoku i nogi o żółto-czarnych udach i goleniach.
(foto MŚ)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Skrzydła są przezroczyste, bezbarwne, czarno użyłkowane. Jedynie żyłka kostalna jest jasna.
Tył głowy jest żółto-czarny. Oczy mają dokładnie ten sam zielony kolor, co tułów i czoło ważki. Podobny kolor mają wargi i żuwaczki.
(foto MŚ)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
I jeszcze zbliżenie na narządy analne samca Ophiogomphus cecilia. Są one krótkie i jasnożółte, zarówno zewnętrzne, jak i wewnętrzne.
(foto MŚ)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Samiec Ophiogomphus cecilia sfotografowany 10 sierpnia 2009 r. na leśnej drodze koło Józefowa w powiecie pleszewskim. To, co mnie uderzyło w tym zdjęciu, to głowa ważki składająca się właściwie z zielonych oczu i potężnego aparatu gębowego. Widać wyraźnie, że jest to drapieżnik posługujący się podczas polowań wzrokiem.
Uniesione do góry skrzydła odsłaniają zielone boki tułowia, bez żadnych pasów, jedynie z cienkimi czarnymi szwami. Pod spodem drugiego segmentu odwłoka znajduje się spory wtórny aparat kopulacyjny. Nogi tej ważki mają żółto-czarne uda, czarne golenie i stopy. Skrzydła mają trójkąt analny i są za nim zakończone niewielkim szpicem.
(foto PŻ)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Zbliżenie na wtórny aparat kopulacyjny — fragment zdjęcia zamieszczonego powyżej.
(foto PŻ)
|
| |
| |
|
Samica
|
| |
|
Samica Ophiogomphus cecilia sfotografowana 20 lipca 2008 r. na leśnej drodze koło Taczanowa w powiecie pleszewskim, w Wielkopolsce.
(foto PŻ)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Ta przepiękna samica sfotografowana była 10 wrzesnia 2008 r. w okolicach podwarszawskiego Świdra nad rzeką Świder. Ubarwienie samicy jest niemal identyczne jak samca, pewną różnicę widzimy na zdjęciu poniżej...
(foto MK)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Według książki K.-D. Dijkstry „Field Guide to the Dragonflies of Britain and Europe” żółty wzór na 3 segmencie odwłoka powinien mieć okrągłe zakończenie, takie samo jak zielony na segmencie 2 i taki, jak na zdjęciu obok. Jednak na zdjęciach powyżej widzimy, że nie zawsze ma to miejsce. Często jest tak samo jak u samców, czyli wzór zakończony jest szpicem.
Jest tu natomiast widoczna cecha występująca wyłącznie u samic tego gatunku — są to niewielkie „rożki” występujące na potylicy. Ich obecność ułatwia samcowi chwyt narządami analnymi podczas kopulacji.
Skrzydła samicy są zaokrąglone w strefie analnej.
Zdjecie wykonano 23 czerwca 2010 r.
(foto JL)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Na tym doskonałym zdjęciu znacznie lepiej widać owe „rożki” i trzeba przyznać, że są one całkiem spore. Zdjęcie zrobione zostało w czerwcu 2011 r. w Klaudynie, na zachodnim obrzeżu Warszawy, na skraju Puszczy Kampinoskiej.
(foto KP)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Zupełnie inaczej niż u samca wyglądają narządy analne samicy. Są żółte, krótkie, rozchylone na boki.
(foto MK)
|
| |
| |
|
Larwa/wylinka
|
| |
|
Wylinka Ophiogomphus cecilia znaleziona 23 czerwca 2010 r. na Kozim Brodzie. Wylinka, a więc i larwa w ostatnim stadium rozwoju ma do 31 mm długości. Charakterystyczne są kolce boczne na segmentach 7-9.
Rozwój larwalny trwa trzy lata. Larwy preferują dno piaszczyste lub żwirowe, unikając dna mulistego.
(foto JL)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
To początek procesu przeobrażenia, 23 czerwca 2010 r. Przez pęknięcie na grzbiecie zaczął wysuwać się tułów imago, głowa jeszcze tkwi w oskórku larwy. Interesujące wydało mi się to, że już na tym etapie ważka zaczęła się wybarwiać, co jest zjawiskiem nietypowym. Kuba Liberski odpowiedział mi, że ważka była martwa — z nieznanych mu przyczyn nie wydostała się z wylinki.
Na odwłoku larwy widzimy wyraźne kolce grzbietowe na wszystkich segmentach.
(foto JL)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Ten teneralny samiec siedzi już na wylince. Zdjęcie zrobione zostało 23 czerwca 2010 r. Do czasu pierwszego lotu upłynie jeszcze sporo czasu. Jest jeszcze niewybarwiony, proszę porównać ze zdjeciem wyżej.
(foto JL)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
| |
