|
Występowanie
|
| |
|
Występowanie Lestes virens w Polsce — szkic sporządzony na podstawie Atlasu rozmieszczenia ważek (Odonata) w Polsce
1 — obszar powszechnego występowania
2 — obszar występowania lokalnego, rzadkiego
3 — punkty, w których wykonano zdjęcia:
PB — Paweł Bednarek — Las Karolewski, okolice Pabianic
EM — Ewa Miłaczewska — Wola Polska i okolice, pow. Mińsk Mazowiecki
PM — Piotr Mikołajczuk — Międzyrzec Podlaski i okolice
|
| |
| |
|
Biotop
|
Mała wycieczka rowerowa do śródleśnego torfowiska położonego pomiędzy wydmami zaowocowała spotkaniem najmniejszych pałątek z występujących w Polsce — pałątek małych Lestes virens. Pałątki wydawały mi się malutkie, ale złożyłam to na karb braku skali porównawczej, dodatkowo jeziorko było ogromne (choć tylko ok. 100 x 200 metrów) w porównaniu z naszym oczkiem wodnym (ok. 3 x 5 metrów), nad którym zauważyłam je dopiero w sierpniu.
Pałątki małe Lestes virens występują nad wszelkiego typu wodami stojącymi i jak wszystkie Lestidae lubią małe, płytkie zbiorniki wodne oraz płytkie zatoki większych jezior, żwirowni, torfianek. Nad tymi zbiornikami powinny znajdować się rośliny, w które pałątki mogłyby składać jaja, takie jak: wierzby, brzozy, sity, skrzypy wodne i błotne rosnące nad samą wodą.
|
| |
|
Obok niewielkie torfowisko położone w lesie, koło wsi Gęsianka powiat Mińsk Mazowiecki. Jest to płytki zbiornik, w którym zwłaszcza w przybrzeżnych turzycach i sitach widuję kilka gatunków pałątek, w tym także Lestes virens. Pałątki znajdują tu doskonałe warunki do rozwoju larw, które wylęgają się wiosną z jaj złożonych latem w gałązki roślin rosnących nad wodą.
(foto Ewa Miłaczewska)
|
| |
|
To fragment naszego oczka wodnego położonego na działce rekreacyjnej, na gruntach wsi Wola Polska, gmina Jakubów, powiat Mińsk Mazowiecki. Zdjęcie robione było na przełomie sierpnia i września — czyli w czasie, gdy jeszcze widywałam tu pałątki małe.
(foto Ewa Miłaczewska)
|
| |
| |
|
Samiec
|
| |
|
To jedno z pierwszych moich zdjęć samca Lestes virens.
Dopiero oglądając je na komputerze dostrzegłam, że te drobne pałątki mają brązowe pterostigmy, a samce mają niebieskawe tylko dwa ostatnie segmenty odwłoka. Różni je to od nieco większych samców Lestes sponsa, u których niebieskie są również dwa pierwsze segmenty. W ten sposób, po oznaczeniu ich na zdjęciach, nauczyłam się rozpoznawać je w terenie.
(foto Ewa Miłaczewska)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Dojrzałe samce Lestes virens miały granatowe oczy! Doskonale na tym zdjęciu widać również trzy położone między oczami złożonymi małe, czarne, przyoczka oraz maciupeńki aparat gębowy.
(foto Ewa Miłaczewska)
|
| |
|
To malutki fragment zdjęcia zrobionego 14 września 2010 r. przez Pawła Bednarka z Pabianic. Widzimy tu między ciemnoniebieskimi oczami samca metalicznie połyskujący, zielony wierzch głowy z przyoczkami na ciemieniu. Tył głowy jest natomiast żółty, od zielonego wierzchu odgraniczony wyraźną, gładką linią. Widzimy również krótką, cienką szyję ważki i dwubarwny wierzch przedtułowia — przedplecze.
(foto Paweł Bednarek)
|
| |
|
Tu widzimy młodego jeszcze samca, co można poznać po niewybarwionych na niebiesko oczach. Pod spodem 2 segmentu odwłoka możemy zaobserwować niewielkich rozmiarów wtórny aparat kopulacyjny.
(foto Ewa Miłaczewska)
|
| |
|
Ten samiec również prezentuje wtórny aparat kopulacyjny. Widzimy też wyraźne żółte pasy po wewnętrznej stronie odnóży.
(foto Paweł Bednarek)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Samiec po lewej stronie ma 2 ostatnie segmenty odwłoka pokryte niebieskim woskowym pudrem, na ich końcu widzimy narządy analne. Inne segmenty odwłoka są zielone. Oczy ma jeszcze beżowe, co świadczy o młodym wieku.
(foto Piotr Mikołajczuk)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Ten fragment zdjęcia pokazuje ostatnie segmenty odwłoka i narządy analne samca: górne są duże, ciemne, w kształcie cęgów, dolne bardzo małe, proste, ciemne. U młodszych osobników analne narządy wewnętrzne są jasne.
(foto Piotr Mikołajczuk)
|
| |
|
Jeszcze jeden młody samiec pałątki małej Lestes virens. Tu widać, że pudrowe zabarwienie ostatnich segmentów odwłoka u młodzieży jest ledwie widoczne i spod niego prześwituje metaliczna zieleń z miedzianym połyskiem.
(foto Piotr Mikołajczuk)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Następne zdjęcie, na którym widzimy wyżej opisane cechy. Oczy tego samca są już niebieskie, a woskowego pudru na 9 i 10 segmencie odwłoka wyraźnie przybyło — to dojrzały samiec.
(foto Ewa Miłaczewska)
|
| |
| |
|
Samica
|
| |
|
Samica pałątki małej od samca wyraźnie różni się całkowicie zielonym ubarwieniem. Wierzch ciała jest ciemnozielony, metalicznie błyszczący, zaś spód matowy, jasnozielony. Oczy jej są zielone. Z daleka nie różni się niczym od innych samic pałątek. Ale z bliska...
(foto Ewa Miłaczewska)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Narządy rozrodcze samicy. Pokładełka nie wystają poza dziesiąty segment odwłoka. Walwy jasne z ciemnymi, drobnymi ząbkami na dolnej krawędzi.
(foto Piotr Mikołajczuk)
|
| |
|
Następna samiczka, tym razem dużo wyraźniej wybarwiona.
(foto Ewa Miłaczewska)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
To bardzo młodziutka samiczka Lestes virens. Ciekawe jest to, że w stanie spoczynku trzyma skrzydła złożone wzdłuż odwłoka, nie w kształcie litery delta tak, jak osobniki dorosłe.
(foto Ewa Miłaczewska)
|
| |
| |
|
Zachowania rozrodcze
|
| |
|
23 września 2010 r. nad leśnym jeziorkiem pałatki małe latają, łączą się w pary i składają jaja w najlepsze. Ciągle jest ich dużo.
(foto Ewa Miłaczewska)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Tu widzimy w jaki sposób samiec, podczas kopulacji, chwyta samicę za tylny, grubszy brzeg przedplecza. Na spodzie 9 segmentu odwłoka możemy też zaobserwować jego pierwotny aparat kopulacyjny.
(foto Ewa Miłaczewska)
|
| |
|
Tandem Lestes virens podczas składania jaj. Wszystkie gatunki pałątek robią to podobnie, choć pozostawione przez nie ślady są różne, wszystkie wkłuwają jaja pod korę wierzby, brzozy, czy innych drzew z nisko nad wodą zwisającymi gałęziami. Często wykorzystują też inne rośliny, jak sit, czy skrzypy. Nad naszym oczkiem wodnym składają jaja w pędy kwiatowe funkii (hosty) i dlatego wycinam zeszłoroczne rośliny dopiero wiosną, aby nie zniszczyć jaj.
Jaja zimują w miejscu, gdzie zostały złożone i dopiero wczesną wiosną wylęgają się z nich nimfy, które spadają do wody i niemal natychmiast przemieniają się w larwy. Po kilku wylinkach, już tego samego roku latem wylatują imagines.
(foto Ewa Miłaczewska)
|
| |
|
Lubię to zdjęcie, choć nie zachwyca ostrością. Pokazuje natomiast jak blisko siebie pary Lestes virens mogą składać jaja, a zabawne jest doskonałe, choć zapewne przypadkowe, rytmiczne zsynchronizowanie ruchów.
Obserwowałam je przez dłuższą chwilę i cały ten czas poruszały się, jakby jedna para była cieniem drugiej.
(foto Ewa Miłaczewska)
|
| |
| |
