|
Występowanie
|
| |
|
Występowanie Gomphus vulgatissimus w Polsce — szkic sporządzony na podstawie Atlasu rozmieszczenia ważek (Odonata) w Polsce
1 — obszar występowania
2 — obszar poza zasięgiem występowania
3 — punkt, w którym wykonano zdjęcia:
HB — Henryk Brzóska — Dobry Las, pow. łomżyński
MK — Michał Kaczorowski — rzeka Świder, woj. mazowieckie
SK — Szymon Kubik — Sosnowiec
PM — Piotr Mikołajczuk — Międzyrzec Podlaski i okolice
|
| |
| |
|
Biotop
|
|
Gomphus vulgatissimus występuje nad wodami płynącymi. Występuje również nad jeziorami przepływowymi, zdarza się w żwirowniach. Często ważki te przebywają wśród nadbrzeżnych zarośli i drzew, co czyni je trudnymi do zauważenia mimo, iż jest to gatunek pospolity.
|
| |
|
Henryk Brzóska zaobserwował gadziogłówki pospolite nad swoimi stawkami ogrodowymi, usytuowanymi w pobliżu rzek Pisy i Narwi, w miejscowości Dobry Las, położonej na północ od Nowogrodu, w powiecie łomżyńskim.
(Google Earth)
|
| |
|
To rzeka Świder, w okolicy miejscowości Świder na Mazowszu, w lipcowym słońcu.
(foto MK)
|
| |
|
Tu nad Brynicą Szymon Kubik fotografował gadziogłówki Gomphus vulgatissimus 23 maja 2010 r.
(foto SK)
|
| |
|
Piotr napotyka gadziogłówki pospolite Gomphus vulgatissimus nad Krzną i leżącym nad nią torfowiskiem w Międzyrzecu Podlaskim oraz nad jednym ze zbiorników miejscowej żwirowni, przedstawionym na tym zdjęciu. Zbiornik ten ma żwirowe, jeszcze niezamulone dno, co najwyraźniej gadziogłówkom odpowiada. Piotr spotykał tu gadziogłowki i ich larwy, co świadczy o ich rozwoju.
Na przeciwległym brzegu widzimy stojące maszyny, przy pomocy których prowadzi się eksploatację.
(foto PM)
|
| |
| |
|
Samiec
|
| |
|
Ten młody samiec Gomphus vulgatissimus sfotografowany był 24 maja 2005 r. w Dobrym Lesie.
Możemy tu zaobserwować charakterystyczne dla gadziogłówkowatych Gomphidae, szeroko rozstawione oczy i żółto-czarne ciało ze skomplikowanym rysunkiem. Tył głowy tej ważki jest czarny.
Odwłok, zwężony w obrębie segmentu trzeciego i rozszerzony na segmentach 7 i 8, wyposażony jest na końcu w niewielkie, czarne narządy analne. Segmenty 8-10 nie mają żółtej plamki na wierzchu, mają natomiast takie plamki po bokach. Na segmencie 2 występują żółte chitynowe uszka. Żółty kolor na ciele samców zielenieje z wiekiem.
Nogi ważki są całkowicie czarne, co jest ważną cechą tego gatunku.
(foto HB)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
To też młody samiec sfotografowany przez Szymona Kubika, 23 maja 2010 r. nad Brynicą na Górnym Śląsku. Widzimy tu jego „twarz”. Szew pomiędzy czołem a nadustkiem jest wyraźny, zaznaczony czarną linią. Również nadustek (clypeus) i górna warga (labrum) są podkreślone czarnymi liniami.
(foto SK)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Ta sama ważka z boku. To naprawdę pięknie ubarwiona ważka, a ostro skontrastowany żółty i czarny rysunek, występujący u młodych osobników, jest widoczny z daleka.
(foto SK)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Sam koniec odwłoka jest silnie rozszerzony, najszerszy na ósmym segmencie, na dziewiątym znowu się zwęża. Segment dziesiąty jest wyposażony w ostro zakończone narządy analne. Dolne (wewnętrzne) są podobnej długości jak górne (zewnętrzne), jedne i drugie są czarne.
(foto SK)
|
| |
|
To najwyrażniej sporo starszy samiec Gomphus vulgatissimus, sfotografowany przez Piotra w Międzyrzecu Podlaskim, na jego wiek wskazuje szarozielony kolor ważki. Tylko znaki na bokach ostatnich segmentów odwłoka i szyja ważki pozostały żółte. Oczy również stały się zielone.
(foto PM)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Tu na powiększeniu widzimy trójkąt analny lewego skrzydła, u tego gatunku trójkąty analne są co najmniej czterokomórkowe — tu występuje pięć komórek. Tylne skrzydła samca mają charakterystyczny dla wszystkich samców rodziny Gomphidae „ząbek”.
(foto PM)
|
| |
| |
|
Samica
|
| |
|
Młoda samica Gomphus vulgatissimus sfotografowana została w Dobrym Lesie 10 czerwca 2004 roku.
Żółto-czarny rysunek na jej ciele jest bardzo podobny, jak u samca. Odwłok nie jest przewężony, ale podobnie, jak u samców, rozszerzony na końcu, ostatnie segmenty odwłoka i narządy analne samicy są z wierzchu czarne. Nogi w całości czarne, widoczny tu na nich pasek jest tylko odbiciem światła.
(foto HB)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Tu ta sama samica z rozpostartymi skrzydłami — demonstruje okrągły kształt tylnego skrzydła.
(foto HB)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Ta młoda samica została sfotografowana nad mazowiecką rzeką Świder w okolicach ujścia do Wisły 6 lipca 2008 roku.
(foto MK)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
To zdjęcie z Międzyrzeca Podlaskiego. Ta samica jest starsza od pokazanych powyżej, dojrzała, zzieleniała i zszarzała.
(foto PM)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Na zdjęciu tej samicy widzimy rzecz ważną — pokładełko na spodzie 8 segmentu odwłoka. Nie jest ono bardzo duże, ale ostre i odstające nieco od tułowia.
(foto PM)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
| |
|
Larwa/wylinka
|
| |
|
Larwa Gomphus vulgatissimus złowiona przez Piotra Mikołajczuka 14 kwietnia 2010 r. w pokazanym na wstępie, eksploatowanym zbiorniku międzyrzeckiej żwirowni. Widzimy jej grube odnóża i okrągły odwłok z wyraźnymi narządami analnymi. Długość larwy wynosi około 30 mm. Segment 9 jest szerszy niż dłuższy (Grabow K., 2000 — Farbatlas Süßwasserfauna Wirbellose.)
(foto PM)
|
| |
|
Lecz najważniejszą cechą wyróżniającą larwy gadziogłowek i całej rodziny Gomphidae od innych larw są czteroczłonowe, grube, wyciągnięte ku przodowi czułki z ostatnim, krótkim, zgrubiałym członem.
(foto PM)
|