|
Strona główna |
Ważki-menu | Słownik | Etapy życia | Drapieżnictwo | Historia | Biotopy | Literatura | Linki |
|
Od autorki |
Systematyka ważek |
Budowa ważki |
Zachowania rozrodcze |
Procesy życiowe |
Czas lotów |
Ważki dużych miast |
Wasze obserwacje |
Ważki w filatelistyce |
|
Gadziogłówka żółtonoga
Gomphus flavipes |
|
|
||||||||||||||||||||||
| Występowanie | |
|
Występowanie Gomphus flavipes w Polsce — szkic sporządzony na podstawie Atlasu rozmieszczenia ważek (Odonata) w Polsce
1 — obszar występowania związany z dużymi rzekami 2 — obszary występowania nad mniejszymi rzekami 3 — obszar o prawdopodobnym występowaniu 4 — obszar poza zasięgiem występowania 5 — punkty, w których wykonano zdjęcia:
PM — Piotr Mikołajczuk — Międzyrzec Podlaski i okolice EM — Ewa Miłaczewska — Wola Polska i okolice, pow. Mińsk Mazowiecki |
| Biotop | |
| Gomphus flavipes występuje w dolinach dużych, nizinnych rzek. Zdarza się, że możemy napotkać G. flavipes również przy ujściach mniejszych rzek. Można ją spotkać wśród krzaków rosnących nad ich brzegami. W miejscach występowania może być nawet gatunkiem pospolitym. Poza dolinami rzecznymi napotykamy pojedyncze osobniki zaleciałe. | |
|
Piotr Mikołajczuk obserwował „swoje” gadziogłówki żółtonogie nad międzyrzecką żwirownią, gdzie zalatywały być może znad Krzny będącej dopływem Bugu. „Moja” gadziogłówka przyleciała nad nasze oczko wodne nie bardzo wiadomo skąd. W pobliżu (ok. 500 m) przepływa Rządza — ale jest to mała rzeczka, w dodatku w swym górnym biegu. Do Wisły jest stąd w linii prostej około 40 kilometrów, podobnie do Bugu. Stąd nie oczekuję powtórzenia takiego spotkania. (foto PM) |
| Samiec | |
|
Samiec Gomphus flavipes ma szeroko rozstawione zielone oczy, a za nimi żółty tył głowy. Odwłok, zwężony w obrębie segmentu trzeciego i rozszerzony na segmentach 7 i 8, wyposażony jest na końcu w niewielkie, trójkątne, czarne narządy analne. Wszystkie segmenty odwłoka mają żółte plamki na wierzchu. Plamki te zwężają się ku tyłowi segmentu. Zdjęcia tego samca robił Piotr w czerwcu 2007 roku. (foto PM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Na górnej powierzchni tułowia występuje duży, żółty znak w kształcie litery „T”. Skrzydła są czarno użyłkowane, trójkąty analne są trzykomórkowe. Obok trójkątów analnych tylne skrzydła samca mają charakterystyczny dla wszystkich samców rodziny Gomphidae ząbek. Nogi ważki są żółto-czarne, z przewagą koloru żółtego na udach, co jest ważną cechą rozpoznawczą i powodem do nadania ważce polskiej nazwy gatunkowej. (foto PM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Na tym zdjęciu widzimy, że na bokach tułowia przeważa kolor żółty. Czarne szwy są bardzo cienkie. Na bokach odwłoka występują także żółte plamki. Widać tu także dolne (wewnętrzne) narządy analne, nieco krótsze od górnych.
(foto PM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
| Samica | |
|
1 sierpnia 2004 r. po południu zobaczyłam w naszym oczku wodnym, a właściwie na kożuchu glonów nitkowatych (skrętnicy), dziwną ważkę. Zrobiłam jej kilka zdjęć, ale o makrofotografii nie miałam wówczas niestety żadnego pojęcia. Bezskutecznie szukałam wiadomości o niej w posiadanych wówczas przeze mnie książkach i w internecie. Zaledwie podejrzewałam, że to właśnie gadziogłówka żółtonoga Gomphus flavipes, ale potwierdzenie uzyskałam dopiero po nawiązaniu kontaktu z odontologami. Napotkana gadziogłówka żółtonoga to samica. Siedziała na kożuchu glonów, a właściwie już topiła się w wodzie. Ledwo żyła. Wyjęłam ją z wody i posadziłam na trawie, żeby wyschła, ale widać było, że jej sytuacja życiowa pogarsza się z każdą chwilą. |
|
|
Na tym zdjęciu widać ją od strony grzbietowej. Na tułowiu i odwłoku ma charakterystyczny żółty rysunek. Jej oczy są żółto-zielonkawe i szeroko rozstawione, nie stykają się ze sobą. Tylne skrzydła samicy są wyokrąglone — tu jeszcze mokre od wody, z której ją wyjęłam.
(foto EM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Na zdjęciu z boku widzimy żółty tułów ze skąpym rysunkiem szwów, żółte czoło i nogi o żółtych udach oraz żółto-czarnych goleniach i stopach. Te właśnie nogi stały się przyczyną nadania ważce polskiej nazwy i one stanowią główną różnicę w porównaniu z gadziogłówką pospolitą Gomphus vulgatissimus.
(foto EM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Skrzydła są przezroczyste, bezbarwne, czarno użyłkowane. Pterostigmy są długie na 4-5 sąsiadujących z nimi komórek. Na tym zdjęciu widzimy odwłok, który ma wyraźne rozszerzenie na ósmym i dziewiątym segmencie. Narządy analne są czarne. Ważka zakończyła życie wkrótce po wykonaniu tych zdjęć, widać przyszła na to pora. Długo oszczędzałam glony, na których ją znalazłam z nadzieją, że złożyła na nich jaja. Czekałam co roku na następną taką wizytę lub przeobrażenie się potomstwa „mojej” gadziogłówki — jak dotąd daremnie. (foto EM) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Z terminami użytymi w opisie można zapoznać się na stronie: SŁOWNIK lub BUDOWA WAŻKI.
Porównanie obu gadziogłówek spotykanych w Polsce można obejrzeć na stronie: GADZIOGŁÓWKA GOMPHUS. |