|
Strona główna |
Ważki-menu | Słownik | Etapy życia | Drapieżnictwo | Historia | Biotopy | Literatura | Linki |
|
Od autorki |
Systematyka ważek |
Budowa ważki |
Zachowania rozrodcze |
Procesy życiowe |
Czas lotów |
Ważki dużych miast |
Wasze obserwacje |
Ważki w filatelistyce |
|
Żagniczka wiosenna
Brachytron pratense |
|
|
||||||||||||||||||||
| Występowanie | |
|
Występowanie Brachytron pratense w Polsce — szkic sporządzony na podstawie Atlasu rozmieszczenia ważek (Odonata) w Polsce
1 — obszar występowania 2 — obszar poza zasięgiem występowania 3 — punkt, w którym wykonano zdjęcia:
PBu — Paweł Buczyński — Dębowce pow. Chełm, woj. lubelskie MK — Michał Kaczorowski — Załubice nad Rządzą przy ujściu do Zalewu Zegrzyńskiego EKS — Elżbieta Kowalik-Szpiech — Skarżysko-Kamienna PM — Piotr Mikołajczuk — Międzyrzec Podlaski i okolice PŻ — Przemysław Żurawlew — Dziewiń Mały, okolice Pleszewa |
| Biotop | |
| Brachytron pratense zasiedla różnego typu wody stojące i moczary z dobrze rozwiniętą roślinnością w strefie brzegowej. Są to jeziora, drobne oczka śródpolne, torfianki, żwirownie i glinianki. Rzadziej zasiedla wody wolnopłynące. Samce odbywają powolne loty patrolowe nisko nad wodą, między zeszłoroczną roślinnością szuwarową. | |
|
Piotr Mikołajczuk obserwował żagniczki wiosenne w Międzyrzecu Podlaskim nad brzegami miejscowej żwirowni. To miejsce, w którym w maju 2008 r. Piotr widział żagniczki Brachytron pratense. Trawy i inne nabrzeżne rośliny były jeszcze suche.
(foto Piotr Mikołajczuk) |
| Samiec | |
|
Już pierwszy rzut oka wystarcza, aby dostrzec, że ważka jest mała i niezbyt jaskrawo ubarwiona.
Odwłok samca Brachytron pratense nie jest przewężony na trzecim segmencie (jak u innych żagnicowatych), jest dość gruby, walcowaty. Na odwłoku są ułożone parami, wydłużone, jasnoniebieskie plamki na czarnym tle. Na pierwszym segmencie występuje jedna jasna plamka w położeniu centralnym.
(foto Piotr Mikołajczuk) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Skrzydła tej ważki mają trójkąty analne (dwupolowe), jak u żagnic. Natomiast kształt tylnego skrzydła samca od strony odwłoka jest okrągły, jak u samicy — podobnie jak u husarzy. Charakterystyczna dla gatunku jest bardzo długa, wąska, jasnobrązowa pterostigma.
(foto Piotr Mikołajczuk) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Oczy dojrzałego samca są niebieskie, stykają się ze sobą na krótkim odcinku. Mają kształt odsłaniający tył głowy, który jest widoczny za nimi — to ten jasnoniebieski łuk nad okiem.
Czoło żółtawe, z czarnym rysunkiem u obu płci. Trójkąt potyliczny żółty.
Tułów z wierzchu brązowy z jasnozielonymi liniami. Czarne nogi.
(foto Piotr Mikołajczuk) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Czoło od nadustka clypeus oddzielone wyraźną czarną linią. Poniżej tej linii zaustek postclypeus jasny jak czoło, a przedustek anteclypeus czarny — patrz Budowa ważki zdjęcie głowy Anisoptera.
(foto Przemysław Żurawlew) |
|
To samo zdjęcie, co powyżej — nieokadrowane — przedstawiajace całą ważkę. Widzimy tu długie, wygięte narządy analne.
(foto Piotr Mikołajczuk) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Boki tułowia mają jasnozielone pasy z czarnymi szwami.
Całe ciało — zarówno tułów, jak i odwłok — porośnięte gęstymi, długimi włoskami. Jest to najbardziej kosmata z naszych żagnicowatych Aeshnidae, spośród których jest jedyną ważką mającą owłosiony odwłok.
(foto Piotr Mikołajczuk) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
| Samica | |
|
Wszędzie tam, gdzie samiec ma barwę niebieską albo zieloną, samica ma kolor żółty lub żółtozielony. Z wyjątkiem kresek na górnej powierzchni tułowia, które u samicy nie występują, lub są śladowe i wówczas oczywiście żółte. Ciało samicy jest owłosione tak samo jak samca. Odwłok gruby, nieprzewężony.
Na końcu odwłoka samica ma długie listkowate narządy analne. Dziesiąty segment odwłoka nawisa nad pokładełkiem.
Skrzydła samicy są zażółcone w polu marginalnym (przy przedniej krawędzi), inaczej niż u samca.
(foto Piotr Mikołajczuk) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Tu widzimy, na dużym powiększeniu, jak samiec trzyma narządami analnymi głowę samicy. Widzimy kształt jej jasnobrązowego oka i wystający za nim żółty tył głowy.
(foto Piotr Mikołajczuk) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
| Zachowania rozrodcze | |
|
Jeszcze w maju żagniczki zwyczajne Brachytron pratense zaczęły łączyć się w pary. Wykorzystywały do tego suche, zeszłoroczne rośliny.
(foto Piotr Mikołajczuk) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
| Larwa/wylinka | |
|
Piotr twierdzi, że larwa Brachytrona pratense jest najłatwiejszą do zidentyfikowania pośród wszystkich żagnicowatych Aeshnidae. Ma charakterystyczny kształt głowy i malutkie w porównaniu do wielkości głowy i do innych żagnicowatych oczy.
(foto Piotr Mikołajczuk) |
|
Larwy te mają też bardzo krótką — w porównaniu z innymi Aeshnidae — piramidę analną. Żyją, przynajmniej w ostatniej fazie swojego rozwoju, na zeszłorocznych, zbutwiałych, zanurzonych w wodzie liściach pałki wodnej. Przebywają na takich stanowiskach razem z larwami Aeshna isoceles. (foto Piotr Mikołajczuk) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
| Z terminami użytymi w opisie można zapoznać się na stronie: SŁOWNIK lub BUDOWA WAŻKI. |