|
Występowanie
|
| |
|
Występowanie Sympetrum meridionale w Polsce — szkic sporządzony na podstawie Atlasu rozmieszczenia ważek (Odonata) w Polsce
1 — zasięg stabilny
2 — obszar być może w trakcie kolonizacji
3 — stwierdzenia okresowe i efemeryczne
4 — obszar poza zasięgiem występowania
5 — punkt, w którym wykonano zdjęcia:
NK — Natalia Kolasińska — okolice Kalisza
PM — Piotr Mikołajczuk — okolice Międzyrzeca Podlaskiego
PŻ — Przemysław Żurawlew — Proboszczowice pow. sieradzki oraz Kaźmierka Stara pow. pleszewski
|
| |
| |
|
Biotop
|
Szablaki Sympetrum meridionale obserwować można nad płytkimi, ciepłymi zbiornikami wodnymi, głównie antropogenicznymi, takimi jak żwirownie, piaskownie, glinianki i stawy. Wiąże się to przede wszystkim z poszukiwaniem ciepłych miejsc do rozrodu.
Jest to ważka z południa Europy, pojawiająca się w Polsce południowo-wschodniej, na Rzeszowszczyźnie, przedgórzu karpackim, Roztoczu, Lubelszczyźnie, czy Nizinie Sandomierskiej. Rzadko widujemy ją w dalej na północ wysuniętych punktach. Takim wysuniętym na północ miejscem była jednak nawet Mierzeja Wiślana. Ważka ta kolonizuje południową Wielkopolskę i w okolicach Pleszewa i Kalisza widywana jest nawet jesienią. Ostatnie ciepłe lata sprzyjają rozszerzaniu zasięgu występowania ważek południowych w naszym kraju, a więc nawet takie spotkania, jak to w Międzyrzecu Podlaskim — w Polsce wschodniej, na zimnym Podlasiu — stały się możliwe.
|
| |
|
W połowie sierpnia miejsce nad międzyrzecką żwirownią, w którym Piotr obserwował jedynego osobnika Sympetrum meridionale wyglądało właśnie tak. Wcześniej była tu dość głęboka kałuża ale niemal całkowicie wyschła, gdzieniegdzie pozostały miejsca z wodą po kostki. Lustro wody stało się z miejsca, z którego robione było to zdjęcie, niewidoczne.
(foto PM)
|
| |
|
Proboszczowice rów niedaleko zbiornika zaporowego Jeziorsko na Warcie, w zachodniej części woj. łódzkiego w powiecie sieradzkim.
(foto PŻ)
|
| |
|
„To jest stawik w miejscowości Szałe pod Kaliszem, znajduje się on na terenie ogrodów działkowych, ale nie przynależy do konkretnej dzialki — ot, kawałek terenu pomiedzy poszczególnymi ogródkami” — pisze Natalia Kolasińska. Tu 20 września 2010 r. fotografowała samicę Sympetrum meridionale,
(foto NK)
|
| |
| |
|
Samiec
|
| |
|
12 sierpnia 2007 r. przy brzegu międzyrzeckiej żwirowni Piotr obserwował różne ważki. Wśród wielu szablaków ten jeden wyraźnie się wyróżnia. Jest czerwony i wyraźnie mniejszy od innych. To sprawiło, że Piotr postanowił zrobić mu serię zdjęć, aby móc obejrzeć je w powiększeniu.
Wszystkie te zdjęcia zrobił samcowi siedzącemu na tym samym suchym patyku, który najwyraźniej obrał sobie za punkt do relaksu, bo samce Sympetrum meridionale nie wykazują zachowań terytorialnych. Mają natomiast tendencje do migrowania na coraz to nowe obszary.
Szablak ten ma jednolity, pozbawiony szwów tułów o dość jasnej barwie. Jego nogi są czarne z wyraźnym żółtym pasem. Pterostigmy czerwonawe i duże.
(foto PM)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Na odwłoku nie ma żadnych czarnych plamek ani trójkącików.
(foto PM)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Szew między czołem a okiem jest bardzo krótki i mało widoczny.
(foto PM)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Równo trzy lata później, 12 sierpnia 2010 r. szablaki południowe Sympetrum meridionale fotografował w okolicach Proboszczowic w zachodniej części woj. łódzkiego Przemek Żurawlew.
Widzimy samca z jasno brązowymi bokami tułowia bez żadnych widocznych zaciemnień wzdłuż szwów.
(foto PŻ)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Szablak ten charakteryzuje się też szerokimi żółtymi pasami na nogach, które powodują, że widzimy przewagę koloru żółtego nad czarnym.
(foto PŻ)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Narządy analne są żółte, na bokach odwłoka występują zaledwie cieniutkie czarne linie.
(foto PŻ)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Szew między czołem a okiem jest bardzo krótki, cała twarz ważki jasna, a pod drugim segmentem odwłoka widzimy bardzo charakterystyczny kształt wórnego aparatu kopulacyjnego.
(foto PŻ)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Tu jeszcze raz szew między czołem a okiem w zbliżeniu.
(foto PŻ)
|
| |
| |
|
Samica
|
| |
|
Samicę fotografował Przemek Żurawlew 17 sierpnia 2010 r. na skraju młodnika sosnowego, na brzegu lasu koło Kaźmierki Starej w powiecie pleszewskim. Samica jest piaskowobeżowa, w odróżnieniu od samca ma delikatne znaki na wierzchu i bokach odwłoka. Szwy na tułowiu — podobnie, jak u samca — niemal niewidoczne.
(foto PŻ)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Głowa samicy też ma niemal niewidoczny szew między okiem a czołem.
(foto PŻ)
|
| |
|
Płytka zakrywająca ujście narządów płciowych samicy jest ciaśniej przyciśnięta do odwłoka niż u innych gatunków i ledwo widoczna z boku.
(foto PŻ)
|
| |
|
Zdjęcie zostało zrobione 20 września 2010 r. nad małym stawkiem na terenie ogrodków działkowych pod Kaliszem. Jest to jedno z późniejszych stwierdzeń Sympetrum meridionale — choć nie rekordowe, bo takie miało miejsce aż 9 listopada 2008 r. — patrz: Żurawlew P., Pawlak S., Dolata P. T., 2010 — Dane o występowaniu szablaka południowego Sympetrum meridionale (Sélys, 1841) i szablaka przepasanego S. pedemontanum (O. F. Müller in Allioni, 1766) w Południowej Wielkopolsce i na ziemi wieluńskiej. Odonatrix 6(1).
(foto NK)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|