wazki_sympecma

Straszka Sympecma

To opracowanie ma na celu wykazanie cech wspólnych rodzaju straszka Sympecma, a także najważniejszych różnic, występujących u dwóch spotykanych w Polsce gatunków należących do tego rodzaju.


Rodzina			Pałątkowate Lestidae
	Rodzaj			Straszka Sympecma
		Gatunki			Straszka pospolita Sympecma fusca występująca w całej Polsce, z wyjątkiem obszarów górskich, rzadka w części północno-wschodniej kraju
		Gatunki			Straszka syberyjska (północna) Sympecma paedisca chroniona, występująca przede wszystkim w północnej i wschodniej części kraju, w górach i części południowo-zachodniej w zasadzie nieobecna. Polska nazwa tej straszki uległa zmianie i w nawiasie podano nazwę starą ze względu na to, że pod taką nazwą występuje jeszcze w literaturze. Stara nazwa zawierała mylącą informację co do jej obszaru występowania, albowiem w północnych obszarach Europy straszka ta nie występuje

NA SKRÓTY

Biotop

Cechy wspólne

Różnice

Tekst i tablica poglądowa: Ewa Miłaczewska

Zdjęcia: Piotr Mikołajczuk
Ewa Miłaczewska

© Ewa Miłaczewska

Biotop
Oba gatunki, jako jedyne ważki w naszym kraju, zimują jako imagines. Wiosną przystępują do rozrodu i jak wszystkie Lestidae trzymają się wód płytkich i ciepłych, gdzie larwy mogą rozwinąć się szybko i już w połowie lata pojawia się nowe pokolenie, które rozmnażać się zacznie dopiero wiosną. Zimą w okresach odwilży zdarza się widywać straszki na tle śniegu. Zagrożeniem dla straszek jest osuszanie płytkich zbiorników wodnych, eksploatacja torfu lub żwiru prowadząca do pogłębienia, a tym samym oziębienia wód tych zbiorników, a także zanieczyszczenie wód.

	To płytki, zarośnięty roślinnością szuwarową obszar zalanej wodą żwirowni w Międzyrzecu Podlaskim. Piotr Mikołajczuk fotografował tam straszki pospolite Sympecma fusca i chronione straszki syberyjskie (północne) Sympecma paedisca. (foto Piotr Mikołajczuk)

	Nad Torfiskiem, w gminie Jakubów, powiat Mińsk Mazowiecki, straszki pospolite Sympecma fusca obserwowaliśmy razem z Piotrem latem w 2007 i 2008 roku. (foto Ewa Miłaczewska )

Cechy wspólne

	Obie straszki mają za młodu zielonkawe, błyszczące metalicznie górne powierzchnie ciała. Z czasem ciemnieją one, brązowieją i matowieją. Pozostałe części ciała są piaskowo-beżowe. Skrzydła obu straszek mają prostokątne, ciemne pterostigmy, pod którymi bezpośrednio znajdują się, jak u wszystkich Lestidae dwie lub trzy komórki. W pozycji spoczynkowej straszki składają skrzydła nie w pozycji delta jak pałątki Lestes, a wzdłuż ciała ponad odwłokiem, jak większość Zygoptera. Tu młoda samica straszki pospolitej Sympecma fusca latem. (foto Piotr Mikołajczuk)

	Za młodu obie straszki mają jasne beżowo-piaskowe oczy i zielone, metalicznie błyszczące górne powierzchnie tułowi i odwłoków. Pozostałe części ciała są piaskowo-beżowe. Z takim ubarwieniem łatwo im ukryć się wśród letnich traw. Tu młody samiec straszki pospolitej Sympecma fusca latem. (foto Ewa Miłaczewska )

	Z czasem ważki te ciemnieją i matowieją. Wiosną, w okresie rozrodu mają doskonale maskujące barwy zeschniętej zeszłorocznej roślinności. Oczy dojrzałych straszek obu płci, na wiosnę, stają się niebieskie z wierzchu, od spodu pozostają beżowe. Tu sfotografowany wiosną dojrzały samiec straszki syberyjskiej (północnej) Sympecma paedisca. (foto Piotr Mikołajczuk)

Różnice
Poniższa ilustracja pokazuje przede wszystkim cechy odrębne widoczne na bokach tułowia obu gatunków straszek. Cechy te są identyczne u samców i samic. Widzimy tu też różnice w wyglądzie narządów analnych.

	Tułów straszek ma z każdej strony dwa ciemniejsze pasy (1 i 2) S. fusca ma oba pasy podobnej szerokości ograniczone niemal prostymi liniami. S. paedisca na górnym pasie ma charakterystyczny prostokątny lub trójkątny ząbek w miejscu, które pokazuje strzałka 1. Dolny pas jest węższy od górnego i pofalowany. Narządy analne obu straszek i obu płci są białe lub kremowe. Wewnętrzne u samców — małe. Na 10 segmencie odwłoka występuje u obu płci rozdwajająca się plamka, która u S.fusca jest zakończona dwoma kółeczkami, natomiast u S. paedisca — dwoma ostrymi ząbkami. (foto: Piotr Mikołajczuk i Ewa Miłaczewska)

Z terminami użytymi w opisie można zapoznać się na stronie: SŁOWNIK lub BUDOWA WAŻKI.