|
Występowanie
|
| |
|
Występowanie Libellula fulva w Polsce — szkic sporządzony na podstawie Atlasu rozmieszczenia ważek (Odonata) w Polsce
1 — obszar powszechnego występowania
2 — obszar lokalnego i rzadkiego występowania
3 — obszar poza zasięgiem występowania
4 — punkt, w którym wykonano zdjęcia:
MK — Michał Kaczorowski — przyujściowe rozlewiska rzeki Rządzy koło Załubic Starych
PBu — Paweł Buczyński — Zelwa na Suwalszczyźnie, Nałęczów i Rosowo na Pomorzu Zachodnim
KK — Krystyna Karpowicz — okolice Koszalina
JM — Janusz Mazur — okolice Dobiegniewa, Pomorze Zachodnie
PM — Piotr Mikołajczuk — Międzyrzec Podlaski i okolice
AWW — Antoni W. Wysowski — w powiecie suwalskim
|
| |
| |
|
Biotop
|
|
Libellula fulva występuje głównie na pojezierzach Pomorskim, Mazurskim, Wielkopolskim i Łęczyńsko-Włodawskim. Nie występuje w górach i na pogórzach. Występuje zwykle w nielicznych populacjach. Zasiedla wody stojące (jeziora, żwirownie) i wolnopłynące, często kanały, decydująca jest bogata i wysoka roślinność szuwarowa (trzciny, pałki), na której chętnie siadają terytorialne samce.
|
| |
|
Piotr obserwował ważki rude i fotografował je jak zwykle nad żwirownią w Międzyrzecu Podlaskim.
To właśnie tu wśród trzcin, pałek wąskolistnych i nadbrzeżnych krzewów udało mu się zobaczyć te ciekawe owady. Tu przychodził każdej wiosny i widywał tylko pojedyncze okazy. Widział też kopulujące w powietrzu pary, które — jak wszystkie gatunki rodzaju Libellula — robiły to w gwałtownym, przypominającym szamotaninę, krótkim i szybkim locie. Nie sposób zrobić im wówczas zdjęcie.
(foto PM)
|
| |
|
Janusz Mazur widział kopulujące ważki rude Libellula fulva nad Jeziorem Słowin położonym na północ od Dobiegniewa w lubuskiem.
(foto JM)
|
| |
| |
|
Samiec
|
| |
|
To młody osobnik ważki rudej Libellula fulva — samiec, co łatwo poznać po obecności wtórnego aparatu kopulacyjnego na spodzie drugiego segmentu odwłoka. Wydaje się, że nie na darmo nazwano tę ważkę rudą. Rudy jest tułów i odwłok tego samca, który posiada biegnącą środkiem, czarną, ząbkowaną linię. Rude jest czoło i rude żyłki (subkostalna i część radialnych) skrzydeł. Oczy są dwubarwne — brązowo-szarozielone.
To pierwsze zdjęcie wykonane przez Piotra w maju 2007 roku.
(foto PM)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
To też młody samiec Libellula fulva — na jego odwłoku dopiero zaczyna pojawiać się woskowy nalot. Oczy stają się niebieskie i opalizujące. Na skrzydłach ciągle jeszcze występują żółte żyłki.
Zdjęcie wykonane zostało 9 czerwca 2007 r. w miejscowości Rutka-Tartak w powiecie suwalskim.
(foto AWW)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Zupełnie odmiennie wygląda dojrzały samiec ważki rudej. Zdjęcia tego samca pochodzą z 25 czerwca 2009 roku.
Z jego młodocianych barw nie zostało ani śladu. Właściwie można pomylić go z samcem lecichy pospolitej Orthetrum cancellatum, od którego jest krótszy i bardziej pękaty.
(foto PM)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Jego ciało zciemniało, a odwłok pokrył się szaroniebieskawym woskowym nalotem.
(foto PM)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Czoło samca zrobiło się zupełnie czarne, czarna linia wzdłuż odwłoka znikła, natomiast wyraźnie sczerniały ostatnie trzy jego segmenty, czarne są również nogi i narządy analne. Całe oczy ważki stały się szkliste i nabrały szaroniebieskiej barwy.
Na tym zdjęciu widać trójkątne zaciemnienia u nasady tylnych skrzydeł, charakterystyczne dla rodzaju Libellula, a nieobecne u rodzaju Orthetrum.
Zadrapania na środkowych segmentach odwłoka, zrobione odnóżami samicy, świadczą o tym, że samiec ten zdołał już zadbać o przedłużenie gatunku.
(foto PM)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
| |
|
Samica
|
| |
|
To młoda samica Libellula fulva. Ma jaskrawopomarańczowy tułów i odwłok, wzdłuż którego biegnie czarna nieregularna, ząbkowana linia. Rude są oczy ważki i żyłki obu par skrzydeł - zwłaszcza w przedniej części. Stopy i golenie tej samicy są czarne, zaś uda - rude. Na końcach skrzydeł widzimy wyraźne zaciemnienia.
Zdjęcia młodych samic pochodzą z maja 2009 roku.
(foto PM)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Widzimy tu charakterystyczne dla ważek Libellula w ogólności trójkątne zaciemnienia u nasady tylnych skrzydeł, a także charakterystyczne dla gatunku Libellula fulva zaciemnienia u nasady skrzydeł, biegnące w formie wąskiego paska między dwiema sąsiadującymi (radialnymi) żyłkami na obu parach skrzydeł. Obserwujemy również zaciemnienie na końcach skrzydeł, występujące przede wszystkim u samic.
Znaczna ilość żyłek jest żółta, zwłaszcza w przedniej części skrzydeł (z wyjątkiem czarnej żyłki kostalnej), żółte żyłki występują teżw pobliżu nasady, tam doskonale to widać — na tle ciemnych plam.
(foto PM)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Odwłok samicy jest wyraźnie szerszy niż odwłok samca. Ta samica nie ma widocznych zaciemnień na końcach skrzydeł.
(foto PM)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Na tym zdjęciu widzimy dojrzałą samicę. Po jej jaskrawym, młodzieńczym ubarwieniu zostało jedynie wspomnienie.
Zdjęcia tej i następnych dojrzałych samic Piotr zrobił w czerwcu 2008 roku
(foto PM)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Ciało ważki zbrązowiało. Na tym zdjęciu szczególnie wyraźnie widać zaciemnione końce skrzydeł. Żółte żyłki na skrzydłach z wiekiem ciemnieją.
(foto PM)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
To też dojrzała (zapewne jeszcze starsza) samica. Jej odwłok stał się szary, nieco podobny do woskowo-pudrowego odwłoka samca. Z wiekiem całe nogi tej samicy sczerniały, rude pozostały przy samym biodrze. Boki tułowia i czoło pozostały rude.
Na spodzie 8 segmentu odwłoka widać płytkę osłaniającą ujście narządów płciowych.
(foto PM)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Oczy — podobnie, jak oczy dojrzałych samców — stały się szaroniebieskawe, jakby zrobione z mlecznego, opalizującego szkła. W odróżnieniu od samców, których czoła czernieją — czoła samic, nawet starych, pozostają rude.
(foto PM)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
| |
|
Zachowania rozrodcze
|
| |
|
Kopulująca para Libellula fulva sfotografowana 14 czerwca 2005 r. w pobliżu miejscowości Słowin, nad jeziorem Słowin, w okolicach Dobiegniewa na Pomorzu Zachodnim.
Zaciemnienia na końcach skrzydeł samicy są ledwie widoczne.
(foto JM)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Ta siedząca na kwiatostanie żmijowca para Libellula fulva sfotografowana została 13 czerwca 2011 r. w miejscowości Filipów w powiecie suwalskim.
(foto AWW)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
| |
|
Larwa/wylinka
|
| |
|
Larwa Libellula fulva sfotografowana w wodzie międzyrzeckiej żwirowni.
(foto PM)
|
| |
|
Wylinka znaleziona 1 czerwca 2007 r. przez Pawła Buczyńskiego koło wsi Zelwa, położonej pomiędzy rzeką Marychą, a brzegiem jeziora Zelwa na Suwalszczyźnie.
Widać doskonale ostre, wygięte kolce grzbietowe, które są najdłuższe spośród występujących u wszystkich trzech naszych Libellula.
(foto PBu)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
| |
|
Galeria zdjęć
|
| |
|
|
|
14 czerwca 2005 r. roku nad jeziorem Słowin na Pomorzu Zachodnim.
(foto Janusz Mazur)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
|
Zdjęcie samca Libellula fulva zrobione w okolicach jeziora Policko między Wyszeborzem a Maszkowem, na południowy wschód od Koszalina.
(foto Krystyna Karpowicz)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
|
| |
|
|
|
14 czerwca 2005 r. jezioro Słowin na Pomorzu Zachodnim. Samiec L. fulva.
(foto Janusz Mazur)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
|
Młoda samica — 24 maja 2009 r. nad rzeką Rządzą w Załubicach Starych.
(foto Michał Kaczorowski)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
|
| |
|
|
|
24 maja 2009 r. Załubice. Ta sama młoda samica, co wyżej na dłoni autora zdjęcia. L. fulva.
(foto Michał Kaczorowski)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
|
24 maja 2009 r. — jak obok.
(foto Michał Kaczorowski)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
|
| |
|
|
|
Piotr patrzy na ważkę...
12 czerwca 2005 r. Dojrzała samica. Okolice Międzyrzeca Podlaskiego
(foto Piotr Mikołajczuk)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
|
...a ważka na niego.
12 czerwca 2005 r. Dojrzała samica. Okolice Międzyrzeca Podlaskiego
(foto Piotr Mikołajczuk)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
|
| |
|
|
|
Idealny portret samca Libellula fulva siedzącego na antenie samochodowej. Zdjęcie zrobione koło Nałęczowa na Lubelszczyźnie 9 lipca 2010 r. Uwagę zwracają niewielkie zaciemnienia na skrzydłach, które znacznie wyraźniejsze są u samic.
(foto Paweł Buczyński)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
|
Rosowo na Pomorzu Zachodnim, 7 czerwca 2011 r., zdjęcie zrobione nad rzeką Krąpielą. Para in copula — zaciemnienia na skrzydłach występują u obojga — u samicy znacznie bardziej intensywne. Samica jest młoda, jeszcze wyraźnie jasnoruda.
(foto Paweł Buczyński)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
|
| |
|
|
|
Dojrzały samiec Libellula fulva, 7 czerwca 2007 r. Rutka-Tartak pow. suwalski
(foto Antoni W. Wysowski)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
|
7 czerwca 2007 r. Dojrzała para, Rutka-Tartak pow. suwalski
(foto Antoni W. Wysowski)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
|
| |
|
|
|
18 lipca 2010 r. Dojrzały, nieco już „zlatany” samiec. Wólka gm. Filipów, pow. suwalski.
(foto Antoni W. Wysowski)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
|
18 lipca 2010 r. — ten sam samiec co obok — na jego skrzydle ufnie usiadł samiec Enallagma cyathigerum.
(foto Antoni W. Wysowski)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
|
| |