|
Strona główna |
Ważki-menu | Słownik | Etapy życia | Drapieżnictwo | Historia | Biotopy | Literatura | Linki |
|
Od autorki |
Systematyka ważek |
Budowa ważki |
Zachowania rozrodcze |
Procesy życiowe |
Czas lotów |
Ważki dużych miast |
Wasze obserwacje |
Ważki w filatelistyce |
|
Zalotka białoczelna
Leucorrhinia albifrons |
|
|
|||||||||||||||||||||||||
| Występowanie | |
|
Występowanie Leucorrhinia albifrons w Polsce — szkic sporządzony na podstawie Atlasu rozmieszczenia ważek (Odonata) w Polsce
1 — główny obszar występowania 2 — strefa brzeżna z odnotowanymi współczesnymi stanowiskami 3 — obszar poza zasięgiem występowania 4 — punkty, w których wykonano zdjęcia:
PB — Paweł Bednarek — Pabianice PBu — Paweł Buczyński — Jez. Hańcza, stawy w Żywej Wodzie i Jez. Linówek — na Suwalszczyźnie i Bielawa na Kaszubach JL — Jakub Liberski — Góry Świętokrzyskie, Kunów, piaskownia. Kwadrat EB24 PM — Piotr Mikołajczuk — Międzyrzec Podlaski i okolice EM — Ewa Miłaczewska — okolice Woli Polskiej, pow. Mińsk Mazowiecki PŻ — Przemysław Żurawlew — powiat pleszewski |
| Biotop | |
| Leucorrhinia albifrons spotykana jest na rozproszonych stanowiskach. Chętnie zasiedla płytkie śródleśne zbiorniki wodne, z ubogą roślinnością. Lubi przezroczyste wody najczęściej o kwaśnym odczynie. Wybiera zbiorniki naturalne, ale wykorzystuje też potorfia, rzadziej inne zbiorniki antropogeniczne. Piotr obserwował te ważki nad żwirownią w Międzyrzecu Podlaskim. | |
|
To jeden ze zbiorników międzyrzeckiej żwirowni, gdzie Piotr napotkał zalotki białoczelne Leucorrhinia albifrons. Było ich tu niewiele i występowały tylko w roku 2007. Widywał je wówczas w innych jeszcze niejscach. W następnych latach zalotek tych nie widział i podejrzewa, że była to dopiero próba kolonizacji.
(foto Piotr Mikołajczuk) |
|
Leśne jeziorko otoczone torfowiskiem przejściowym niedaleko wsi Gęsianka, w powiecie Mińsk Mazowiecki. Ulubione przeze mnie miejsce obserwacji trzech gatunków zalotek i wielu innych ważek. Woda jest tu uboga w roślinność, przejrzysta — lecz zabarwiona od torfu na kolor herbaty.
(foto Ewa Miłaczewska) |
| Samiec | |
|
Zalotka białoczelna jest niewielką, dość niepozorną ważką. Siedząca na roślinie jest często trudna do zauważenia. Jest czarna, samce mają szarobłękitny nalot na pierwszych segmentach odwłoka.
(foto Ewa Miłaczewska) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
17 czerwca 2006 roku, w piękny, upalny, słoneczny dzień nad wodą unosiło się kilkadziesiąt ważek. Wśród nich samce zalotek białoczelnych wyróżniały się bojowym nastawieniem. Ze swoich niewielkich terytoriów przepędzały skutecznie nawet znacznie większe ważki czteroplame Libellula quadrimaculata. Poza momentem, gdy atakowały inne samce w locie, raczej chętnie przesiadywały na gałązkach rosnących tuż nad wodą brzózek, szczególnie chętnie wybierając gałązki suche i bezlistne. Stąd łatwo było bronić terytorium i wypatrywać samic, które prowadzą znacznie bardziej skryty tryb życia. Kiedy samce siadały tyłem do mnie, widziałam ich ciemne pterostigmy z białymi żyłkami odchodzącymi od nich w kierunku końców skrzydeł. Te właśnie ciemne pterostigmy odróżniają je na pierwszy rzut oka od podobnych do nich, ale jeszcze rzadszych zalotek spłaszczonych Leucorrhinia caudalis, u których pterostigmy samców są białe. Widać też było wyraźnie szaroniebieskie zabarwienie nasady odwłoka, który następnie przewężał się i ponownie lekko rozszerzał. Na końcu czarnego odwłoka znajdowały się białe narządy analne. (foto Ewa Miłaczewska) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Zasadnicze różnice między samcami Leucorrhinia albifrons i Leucorrhinia caudalis pokazane są na tych złączonych zdjeciach. Odwłok Leucorrhinia albifrons jest znacznie mniej rozszerzony w obrębie czarnych segmentów 6-10. Segmenty jasne (3-5) są szaroniebieskie, a nie niemal zupełnie białe, jak u Leucorrhinia caudalis. Włoski na tułowiu są białe — a nie brązowe. Oczy są niebieskie — a nie brązowe. Pterostigmy samców są czarne — a nie białe. U obu zalotek występują białe narządy analne. Z innymi zalotkami można je porównać na stronie Zalotka — Leucorrhinia (foto Piotr Mikołajczuk) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Przy bliższym przyjrzeniu się doszłam do wniosku, że dojrzałe samce zalotki białoczelnej mają czarne oczy z błękitnym, opalizującym blaskiem, widocznym pod każdym kątem nieco inaczej.
(foto Ewa Miłaczewska) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Miesiąc później, w połowie lipca, byłam nad „jeziorkiem”,czyli leśnym torfowiskiem kolejny raz. Zalotek białoczelnych było ciągle sporo. Nadal broniły swoich terytoriów i nadal kopulowały z samicami. Udało mi się zrobić ładne zdjęcie samca siedzącego na nasłonecznionym sitowiu na tle ciemnej, zacienionej wody.
(foto Ewa Miłaczewska) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
A rok później (2007 r.) to piękne zdjęcie przysłał mi Piotr Mikołajczuk. Widać tu wspaniale, że szaroniebieskie zabarwienie pierwszych segmentów odwłoka i delikatne, puszyste owłosienie. Widać też, że ważki te mają podobnie, jak cały rodzaj Leucorrhinia, białe twarze. Jest to cecha obu płci.
(foto Piotr Mikołajczuk) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
W 2009 roku dopiero na początku lipca udało mi się spotkać pierwsze, pojedyncze samce L. albofrons. Był to zupełnie nietypowy początek lata. Mokry, deszczowy, raczej chłodny i to po takiej samej wiośnie. Wszystkie niemal ważki miały nieco zmieniony czas występowania. Tu widać charakterystyczne zaciemnienia u nasady skrzydeł i czarne odnóża. (foto Ewa Miłaczewska) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Tu z bliska widzimy pierwsze segmenty odwłoka z całkowicie czarnym wtórnym aparatem kopulacyjnym.
(foto Ewa Miłaczewska) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Młody samiec sfotografowany 10 czerwca 2010 r. nad małym śródleśnym zbiornikiem w pobliżu Józefowa w powiecie pleszewskim. Smukły odwłok zakończony białymi, długimi narzadami analnymi pozwala odróżnić go od pokazanych poniżej samic.
(foto Przemysław Żurawlew) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
| Samica | |
|
W lipcu 2006 r. sfotografowałam też samicę, która ma takie samo białe czoło jak samiec, na jej czarnym odwłoku u nasady widnieje kilka żółtawych plamek, a na końcu białe narządy analne. Oczy samicy są brązowe z wierzchu, od spodu szaroniebieskie. Jej skrzydła są lekko zażółcone u nasady, pterostigmy czarne, a od nich w kierunku na zewnątrz skrzydeł biegną białe żyłki tak samo jak u samca.
(foto Ewa Miłaczewska) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Rok później (w 2007 r.), Piotr przysłał mi kilka zdjęć samicy zalotki białoczelnej. Wybrałam spośród nich te dwa. Na tym widać doskonale żółtawy rysunek na odwłoku i białe narządy analne.
(foto Piotr Mikołajczuk) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Na tym zaś — czarne nogi tej ważki i zażółcone u nasady skrzydła.
(foto Piotr Mikołajczuk) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
| Zachowania rozrodcze | |
|
Piotrowi udało się również w 2007 r. zrobić zdjęcia pary. Spośród licznych zdjęć wybrałam to jedno. Na nim dobrze widać różnice w ubarwieniu samca i samicy. Trzeba przyznać, że Piotr robi zdjęcia wspaniałe. Na obserwacje ważek poświęca każdą wolną chwilę, robi setki zdjęć dziennie i zawsze znajdzie pośród nich coś wyjątkowego. (foto Piotr Mikołajczuk) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
| Larwa/wylinka | |
|
Te wylinki zbierałam 24 czerwca 2007 roku nad leśnym torfowiskiem. Mają one kilkanaście milimetrów długości, okrągły kształt odwłoka i długie kolce boczne, zwłaszcza na segmentach 8 i 9.
(foto Ewa Miłaczewska) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Kolce grzbietowe na segmentach 8 i 9 są nikłe, niemal nieobecne, zwłaszcza w porównaniu do dużych, wygiętych ku tyłowi kolców na S4-S6.
(foto Ewa Miłaczewska) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Jeszcze jedno zdjęcie wylinki z boku, w powiększeniu.
(foto Ewa Miłaczewska) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Z terminami użytymi w opisie można zapoznać się na stronie: SŁOWNIK lub BUDOWA WAŻKI.
Porównanie wszystkich zalotek spotykanych w Polsce można obejrzeć na stronie: ZALOTKA LEUCORRHINIA. |