|
Występowanie
|
| |
|
Występowanie Coenagrion armatum w Polsce — szkic sporządzony na podstawie Atlasu rozmieszczenia ważek (Odonata) w Polsce
1 — przypuszczalny obecny obszar występowania
2 — hipotetyczny zasięg historyczny
3 — obszar poza zasięgiem występowania
4 — stanowiska znane współcześnie
5 — punkt, w którym wykonano zdjęcia:
PM — Piotr Mikołajczuk — między wsiami Wygnanka i Grabowiec pow. Radzyń Podlaski, a także w pobliżu wsi Misie oraz w miejscowości Przychody w pow. Biała Podlaska
|
| |
| |
|
Biotop
|
|
Coenagrion armatum to gatunek eurosyberyjski, początkowo obserwowany od Anglii po Mongolię, obecnie systematycznie wycofujący się na wschód. Do niedawna obserwowany na Śląsku i w Wielkopolsce, dziś praktycznie głównie po prawej stronie Wisły. Stanowiska tej ważki są nieliczne i bardzo rozproszone oraz izolowane. Są to płytkie zbiorniki na nizinach — najczęściej łąkowe, rzadziej śródleśne, niewysychające oraz torfowiska wszystkich typów. Wody kwaśne do lekko zasadowych, najistotniejsze wydaje się ukształtowanie roślinności w tych zbiornikach. Ważka lubi luźne szuwary z turzyc i sitów, wśród których porusza się szybko i zwinnie, omijając bardziej zwarte kępy. Przysiada w cieniu turzyc lub w ich gęstwinie, jest wtedy trudnodostępna dla obiektywu. Ważka uchodzi za prowadzącą niezwykle skryty tryb życia. Wynika to pewnie co najmniej z dwóch przyczyn, po pierwsze imagines pojawiają się wcześnie, w tym samym czasie (synchronicznie), zależnie od pogody i latają do dwóch tygodni, czyli bardzo krótko. Po drugie są to ważki szybkie, bytujące wśród niskich, luźnych szuwarów, a więc trudne do zauważenia. Nie można wykluczyć, że nie zdajemy sobie sprawy z ich istnienia w znanych nam zbiornikach. Piotr właśnie w tym roku znalazł trzy nowe stanowiska w powiecie Radzyń Podlaski i Biała Podlaska. W swoich poszukiwaniach kierował się przede wszystkim charakterem oglądanych w poprzednich latach stanowisk.
|
| |
|
Stanowisko pomiędzy wsiami Wygnanka i Grabowiec w powiecie Radzyń Podlaski — bagienko z turzycami i sitem. Niestety z właścicielem o dużej potrzebie demonstrowania swoich praw. Piotr zdążył zrobić tu kilka zdjęć i dalej nie było już miło...
(foto PM)
|
| |
|
Stanowisko koło wsi Misie w powiecie Biała Podlaska.
(foto PM)
|
| |
|
Trzecie odkryte przez Piotra Mikołajczuka w 2011 r. nowe stanowisko na turzycowisku w pobliżu wsi Przychody w powiecie Biała Podlaska.
(foto PM)
|
| |
| |
|
Samiec
|
| |
|
Samiec siedzący na liściu turzycy.
Ma on czarny odwłok z niebieskozielonymi segmentami S1, S2 i fragmentem S3 oraz S8 i S9.
(foto PM)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Nawet gołym okiem widzimy, że ważka ta uzbrojona jest w wyjątkowo długie dolne narządy analne (armatum to właśnie po łacinie uzbrojona). Narządy te mają niezwykły kształt, niespotykany u żadnej innej występującej u nas ważki.
(foto PM)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Na grzbietowych powierzchniach śródtułowia samca niebieskozielone paski są niewidoczne, lub słabowidoczne i porozrywane.
(foto PM)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Tu dobrze widzimy: narządy analne i rysunek na segmentach S8 i S9, oraz znajdujący się na segmencie S2 rysunek o kształcie strzałki.
(foto PM)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Po bokach strzałkowatego kształtu czarnej plamki na S2 występują cienkie czarne kreseczki, których nie obserwujemy u samic.
(foto PM)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Tu jeszcze raz możemy obejrzeć narządy analne z boku. Dolne narządy są około pięciokrotnie dłuższe od górnych. Są one masywne, łukowato wygięte ku górze.
(foto PM)
|
| |
|
Narządy analne widziane od góry są również wydatne i wygięte.
(foto PM)
|
| |
| |
|
Samica
|
| |
|
Samice Coenagrion armatum nie wszystkie są jednakowe. Z daleka podobne są nieco nie do łątek, ale do ważek z rodzaju Ischnura czyli tężnica. Podobieństwo to podkreśla jasny segment S8 na tle czarnego z wierzchu odwłoka.
(foto PM)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Samice Coenagrion armatum często są oliwkowozielono-czarne. Wszystkie (w przeciwieństwie do samców) mają wyraźny jasny pas na wierzchu tułowia.
(foto PM)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Ta samica zjada właśnie teneralnego samca łątki halabardówki Coenagrion hastulatum. Na jej drugim segmencie odwłoka możemy dokładnie obejrzeć kształt czarnej plamki. Kształt czarnych plamek na segmencie S8 też jest charakterystyczny.
(foto PM)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Część samic ma zabarwienie szaroniebieskie — androchromatyczne.
(foto PM)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
|
| |
|
Narządy analne samic są czarne, a narządy rozrodcze niewielkich rozmiarów, nie wystają poza segment 10 odwłoka.
(foto PM)
|
