|
Strona główna |
Ważki-menu | Słownik | Etapy życia | Drapieżnictwo | Historia | Biotopy | Literatura | Linki |
|
Od autorki |
Systematyka ważek |
Budowa ważki |
Zachowania rozrodcze |
Procesy życiowe |
Czas lotów |
Ważki dużych miast |
Wasze obserwacje |
Ważki w filatelistyce |
|
Żagnica zielona
Aeshna viridis |
|
|
|||||||||||||||||||||||
| Występowanie | |
|
Występowanie Aeshna viridis w Polsce — szkic sporządzony na podstawie Atlasu rozmieszczenia ważek (Odonata) w Polsce
1 — współczesny zasięg występowania 2 — prawdopodobny zasięg historyczny 3 — obszar poza zasięgiem występowania 4 — punkty, w których wykonano zdjęcia:
PBu — Paweł Buczyński — Maszów, dolina Rakówki (gm. Rudnik, woj. lubelskie) oraz Nowiny w Poleskim Parku Narodowym JMC — Joao Matos da Costa — torfowisko Rynki w Narwiańskim Parku Narodowym JL — Jakub Liberski — zbiornik wodny Pasternik w Starachowicach WM — Wiaczesław Michalczuk — Maszów, dolina Rakówki (gm. Rudnik, woj. lubelskie) PM — Piotr Mikołajczuk — zbiornik wodny Pasternik w Starachowicach BW — Bohdan Wróblewski — Chotomów koło Legionowa pod Warszawą |
| Biotop | |
|
Aeshna viridis zasiedla płytkie, szybko nagrzewające się wody stojące z mulistym dnem, stawy, jeziora i starorzecza. Koniecznym warunkiem jest występowanie w nich osoki aloesowatej Stratiotes aloides L., w której pływające pędy ważka ta składa jaja, larwy rozwijają się na tych pędach i na nich nastepuje przeobrażenie. Bohdan Wróblewski w sztucznym oczku wodnym na działce (w Chotomowie położonym koło Legionowa pod Warszawą) wprowadził wiele lat temu osokę aloesowatą, która znalazła tam doskonałe warunki i bardzo się rozrosła. Już w następnym roku pojawiły się tam pierwsze żagnice zielone i od tej pory corocznie przez kilkanaście lat na pędach osoki przeobrażało się 20-30 młodych ważek tego chronionego gatunku. Po zmianie źródła wody zasilającej oczko (na bardziej żelazistą) osoka niestety wyginęła, a wraz z nią również żagnice zielone. Pan Wróblewski opowiadał mi o swoich obserwacjach A.viridis. Zaciekawiły mnie ogromnie relacje z oglądanych polowań. Ważki te polowały bardzo często nad wiejską drogą, a żeby było ciekawiej na drodze leżała świeża końska kupa, nad którą zlatywały się muchy nieświadome zagrożenia. Żagnice polowały na te muchy do zmroku, a „nocne szaleństwa” odsypiały do południa w zbożu. Taką siedzącą nieruchomo w zbożu żagnicę zieloną namalował pan Wróblewski z natury (bez fotografowania) i możemy jej portret obejrzeć na pocztówce, na stronie Ważki w filatelistyce. |
|
|
Podczas sympozjum Sekcji Odonatologicznej PTE w Górach Świętokrzyskich uczestnicy mogli obejrzeć samca i wylinki Aeshna viridis na osoce aloesowatej porastającej obficie zbiornik Pasternik w Starachowicach w dniu 3 lipca 2010 r.
(foto Jakub Liberski) |
|
Na zbliżeniu widzimy, że pomiędzy osoką aloesowatą rosną tu jeszcze inne rośliny, takie jak strzałka wodna Sagittaria sagittifolia L. oraz żabiściek pływający Hydrocharis morsus ranae L. (malutkie okrągłe listki na dole zdjęcia w centralnej części), jednak te gatunki są dla żagnicy zielonej bez znaczenia, ceni ona sobie jedynie obecność osoki aloesowatej.
(foto Jakub Liberski) |
| Samiec | |
|
Ten młody samiec niedawno przeobraził się na pokazanym na zdjęciach zbiorniku Pasternik. Ma jeszcze szkliste skrzydła, jego odwłok zaledwie zaczyna się wybarwiać, a oczy mają jeszcze zupełnie zielony kolor.
(foto Jakub Liberski) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Zdjecie zostało zrobione w Maszowie w dolinie Rakówki (gm. Rudnik, woj. lubelskie) dnia 2 sierpnia 2009 r. W pobliżu jest śródłąkowe oczko wodne o powierzchni ok. 1 ha. Lustro wody zarośniete jest niemal całkowicie przez osokę aloesowatą. Widzimy tu wybarwionego samca. Boki tułowia są jaskrawozielone, bez wyraźnych szwów. Odwłok niebiesko-czarny, od spodu brązowy. Pierwszy i połowa drugiego segmentu odwłoka zielone. (foto Wiaczesław Michalczuk) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Ta sama ważka (z uszkodzonymi końcami skrzydeł), to samo miejsce, data i godzina, co na zdjęciu wyżej, lecz inny aparat fotograficzny. Pozwala to na wysnucie wniosku, ze Koledzy Paweł Buczyński i Wiaczesław Michalczuk spędzili ten dzień w terenie razem.
(foto Paweł Buczyński) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Ten sam osobnik, widzimy, że jest już mocno zlatany. Ma wyraźnie wystrzępione końce skrzydeł oraz ułamany jeden z górnych narządów analnych. Oczy i odwłok są jasnoniebieskie.
(foto Wiaczesław Michalczuk) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Tu, na zbliżeniu, widzimy pierwsze cztery segmenty odwłoka z charakterystycznym czarnym rysunkiem oraz dwukomórkowe trójkąty analne.
(foto Wiaczesław Michalczuk) |
|
Jeszcze zbliżenie boku tułowia. Na górnych, ciemnych, brązowych powierzchniach śródtułowia widzimy duże jaskrawozielone plamy, podobne nieco do tych, które znamy ze śródtułowia częściej spotykanej Aeshna cyanea. Natomiast brak ciemnych linii na bokach tułowia upodabnia tę ważkę nieco do Anax imperator oczywiście zminiaturyzowanego. Nogi ważki są czarne. Charakterystyczną cechą jest występowanie żółtych plamek za oczami, co jest widoczne na tym zdjęciu. (foto Wiaczesław Michalczuk) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Czoło samca tej żagnicy jest jasne, niemal białe. Występuje na nim czarna linia, od której jednak nie biegnie w kierunku oczu (jak u większości żagnic) poprzeczna linia tworząca literę „T”, lub jest ona śladowa.
(foto Wiaczesław Michalczuk) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Ważkę przedstawioną na tym zdjęciu Bohdan Wróblewski nazywa „moja wychowanica”. Z opisanego wyżej oczka wodnego w Chotomowie zabrał do domu larwę i hodował ją zimą, aż do przeobrażenia w akwarium z osoką aloesowatą. Niestety ważka przeobraziła się zbyt wcześnie, gdy było jeszcze bardzo zimno i nie można było jej wypuścić na wolność. Imago nie udawało się już karmić i ważka niestety padła. Zdjęcie zostało wykonane zanim ten samiec stracił barwy.
(foto Bohdan Wróblewski) |
| Samica | |
|
21 sierpnia 2009 r., Nowiny koło Brusa Starego w Poleskim Parku Narodowym, godz. 1049. Samica wygrzewająca się w słońcu na trawach, być może odsypiająca wieczorne polowanie takie, jak w opisie B. Wróblewskiego zamieszczonym na wstępie do tej strony w dziale Biotop. Samica jest zielona z ciemnobrązowym rysunkiem na ciele. (foto Paweł Buczyński) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Ta samica jest sporo młodsza od samca opisywanego przez Wiaczesława Michalczuka. Zdjęcie wykonane zostało 13 lipca 2009 r. na stanowisku w Maszowie na Lubelszczyźnie. Ważka siedzi na liściu osoki aloesowatej. Na tej roślinie ważki te przeobrażają się i na niej składają później jaja.
(foto Wiaczesław Michalczuk) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Tę samicę, siedzącą na gałązce wierzby, sfotografował Joao Matos da Costa dnia 13 lipca 2011 r. na torfowisku Rynki w Narwiańskim Parku Narodowym.
(foto Joao Matos da Costa) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Na drugim segmencie odwłoka samicy Aeshna viridis występuje rysunek niespotykany u żadnej innej żagnicy. I tu, jak u samca, na czole występuje czarna linia, od której w kierunku oczu biegnie tylko śladowa linia tworząca „nóżkę” litery „T”. U tej konkretnie samicy w pętli analnej w lewym skrzydle występuje pięć komórek w prawym zaś osiem. (foto Joao Matos da Costa) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Samica ma zielone boki, podobnie jak samiec pozbawione ciemnego rysunku na szwach tułowia. Jej zielono–brązowy odwłok jest pękaty w obrębie pierwszych trzech segmentów. Nogi są brązowe. Oczy zielone. Narządy analne u samic tego gatunku są stosunkowo krótkie, krótkie też są walwy i pokładełka.
(foto Wiaczesław Michalczuk) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Czoło i żuwaczki są żółte. Za oczami samicy podobnie, jak u samca, występują żółte plamki, na czole ciemna linia ma taki sam kształt u obu płci.
(foto Wiaczesław Michalczuk) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
| Larwa/wylinka | |
|
W centralnej części tego zdjęcia widzimy wylinkę. Tak właśnie żagnice zielone Aeshna viridis przeobrażają sie na liściach osoki aloesowatej. Zdjęcie zrobione zostało na zbiorniku wodnym Pasternik w Starachowicach w dniu 3 lipca 2010 r.
(foto Jakub Liberski) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Zdjęcie wylinki podczas tej wycieczki sympozjalnej udało się zrobić tylko Piotrowi Mikołajczukowi, który w trampkach i spodniach, bez zastanowienia wszedł do wody. Jedną z cech charakterystycznych dla tego gatunku jest brak wyraźnego rysunku na stronie grzbietowej. (foto Piotr Mikołajczuk) Kliknij w zdjęcie aby powiększyć. |
|
Z terminami użytymi w opisie można zapoznać się na stronie: SŁOWNIK lub BUDOWA WAŻKI.
Porównanie wszystkich Aeshna spotykanych w Polsce można obejrzeć na stronie: ŻAGNICA AESHNA. |